52 powody 
Darmowy PDF 
Napisz do nas na WhatsApp 
Umów bezpłatną rozmowę 
Safari Który kraj afrykański można uznać za najstarszy?
Zgodnie z definicją Cambridge Dictionary „country” to terytorium mające własny rząd, prawo itd. Jeśli więc wziąć pod uwagę kolonialną przeszłość kontynentu, najstarszym krajem Afryki byłby ten, który jako pierwszy uzyskał niepodległość. Tym krajem jest Liberia.
Innymi słowy, Liberia uzyskała niepodległość jeszcze przed „”. Istnieje jednak inny afrykański kraj, którego Europejczycy nigdy nie skolonizowali i który jest znacznie starszy – Etiopia, a dokładniej Cesarstwo Etiopskie.
Dlatego także Etiopię, jako spadkobierczynię Cesarstwa Etiopskiego, można uznać za najstarszy kraj Afryki, choć jej granice i ustrój polityczny zmieniały się z czasem.
Reputacja Etiopii jako państwa, które przez stulecia pozostawało wolne, jest tak silna, że kolory jej flagi – zielony, żółty i czerwony – stały się barwami . Wiele krajów, które uzyskały niepodległość w XX wieku, przyjęło te kolory w swoich flagach narodowych.
Na to pytanie można spojrzeć także inaczej: potraktować kraj jako wspólnotę ludzi żyjących na określonym terytorium, czyli naród, a nawet cywilizację ukształtowaną przez czas. W takim ujęciu najstarszym krajem Afryki byłby Egipt, którego cywilizacja liczy ponad 5 000 lat.
Nie wszyscy zgadzają się, że współczesny Egipt należy nazywać najstarszym krajem Afryki, ponieważ dzisiejsza ludność nie wywodzi się bezpośrednio ze starożytnego królestwa. Egipt był wielokrotnie podbijany, a kolejne epoki głęboko zmieniały ten obszar.
Gdy mówimy o współczesnych państwach afrykańskich, najrozsądniej mierzyć ich wiek od momentu uzyskania niepodległości. Przyjmijmy to jako główne kryterium i spójrzmy na listę najstarszych krajów Afryki.
Na potrzeby tego artykułu porównaliśmy daty niepodległości państw z zestawieniem opublikowanym przez Encyclopædia Britannica.
5 najstarszych krajów Afryki
Zaczniemy od Etiopii, a nie od Liberii, ponieważ Etiopia znacznie dłużej istniała jako niezależne państwo. W przeciwieństwie do reszty Afryki jej krótka okupacja przez faszystowskie Włochy nie była tym samym co status kolonii.
1. Etiopia
Początki Cesarstwa Etiopskiego sięgają 1270 roku. Można cofnąć się jeszcze dalej – do Królestwa Aksum w I wieku n.e. albo do królestwa D’mt w VIII wieku p.n.e. Oba znajdowały się na obszarze dzisiejszej Etiopii i poprzedzały obecne państwo.
Współczesna Etiopia leży w Afryce Wschodniej i ma więcej obiektów z listy światowego dziedzictwa UNESCO niż jakikolwiek inny kraj na kontynencie. Liczy około 118 mln mieszkańców, co czyni ją drugim najludniejszym państwem Afryki po Nigerii. (Pełną listę najludniejszych krajów Afryki znajdziesz na naszym blogu). Etiopia jest miejscem narodzin kultury kawy. To tutaj odkryto najstarszy szkielet , datowany na 4,2 mln lat. Stąd pochodzi też „Lucy” – najsłynniejszy na świecie szkielet australopiteka.
5 maja Etiopia obchodzi Dzień Zwycięstwa Patriotów, przez niektórych określany jako Dzień Niepodległości. Święto ustanowiono w 1941 roku dla upamiętnienia wyparcia włoskich faszystów, którzy okupowali kraj. To, czy krótką okupację Etiopii można pominąć oraz czy Dzień Zwycięstwa powinien być uznawany za rzeczywiste święto niepodległości, pozostaje przedmiotem dyskusji. Całkiem możliwe, że Etiopia powinna znaleźć się niżej w naszym zestawieniu – być może na 4. miejscu. Wtedy pierwsze miejsce przypadłoby Liberii.
2. Liberia
Także historia Liberii nie jest wolna od komplikacji. Jej droga do niepodległości budzi kontrowersje: rdzenni mieszkańcy mieli znacznie mniej wolności, niż nazwa kraju.
Na początku XIX wieku w Stanach Zjednoczonych zyskał poparcie ruch opowiadający się za przesiedleniem wolnych czarnoskórych mieszkańców do Afryki, aby uniknąć niepokojów wśród niewolników. Doprowadziło to do powstania American Colonization Society, organizacji, która dążyła do osiedlania wolnych Afroamerykanów w Afryce. Zwolennicy tego pomysłu uważali, że w „historycznej ojczyźnie” będzie im się żyło lepiej. W 1821 roku zakupiono ziemię na wybrzeżu Afryki Zachodniej i założono pierwszą osadę.
Do inicjatywy dołączały kolejne organizacje, powstawały też następne osady. Z czasem połączyły się one w Liberię, która ogłosiła niepodległość i opracowała konstytucję. Rezultat był daleki od ideału: osadnicy postrzegali siebie jako Amerykanów, patrzyli z góry na rdzenną ludność, odmawiali jej praw obywatelskich i spotykali się z oporem.
Ucisk rdzennej ludności trwał do 1980 roku, po czym nastąpiła seria wojen domowych. Dopiero w ostatnich latach sytuacja zaczęła się stabilizować. Dziś Liberia jest stabilną demokracją. Warto odnotować, że w 2006 roku jako pierwszy kraj afrykański wybrała kobietę na głowę państwa.
3. Republika Południowej Afryki
Historia Republiki Południowej Afryki, podobnie jak większości krajów kontynentu, rozpoczęła się od kolonizacji. W połowie XVII wieku holenderscy kupcy założyli osadę, z której wyrósł Kapsztad. Przyciągała ona osadników z Francji, Niemiec oraz kolejnych imigrantów z Niderlandów. Małżeństwa z miejscową ludnością doprowadziły do powstania społeczności Afrykanerów, posługującej się językiem afrikaans – wywodzącym się z dialektów niderlandzkich.
Później Wielka Brytania zajęła Kolonię Przylądkową. Afrykanerzy ruszyli na północ, gdzie utworzyli niezależne republiki. Brytyjczycy prowadzili i wygrywali kolejne wojny, rozszerzając swoją kontrolę. W 1910 roku doprowadzili do zjednoczenia 4 prowincji w Związek Południowej Afryki. Ten moment uznaje się za początek oficjalnej niepodległości współczesnej RPA, choć kraj pozostawał pod zwierzchnictwem brytyjskim za pośrednictwem gubernatora generalnego.
Republika Południowej Afryki stała się w pełni niezależną republiką dopiero w 1961 roku. W tym czasie od ponad dekady obowiązywał już apartheid, narzucający segregację rasową i odbierający prawa obywatelskie czarnoskórym obywatelom. Dyskryminacja trwała do lat 90., a walkę z nią prowadzili m.in. Nelson Mandela i inni działacze.
Dziś RPA jest demokratycznym krajem o bardziej zrównoważonej strukturze społecznej. Pod względem gospodarczym to najbardziej rozwinięte państwo kontynentu. Ze względu na bogatą różnorodność kulturową i językową jego mieszkańców określa się mianem „tęczowego narodu”.
4. Egipt
Trudno precyzyjnie wskazać, kiedy rozpoczęła się historia współczesnego Egiptu. Zjednoczone królestwo Górnego i Dolnego Egiptu powstało około 3150 roku p.n.e. Przez stulecia Egipt wchodził w skład różnych imperiów: macedońskiego, rzymskiego, bizantyjskiego, kalifatu arabskiego i osmańskiego. W pewnym momencie sam podbił nawet Sudan.
Współczesny Egipt zaczął się prawdopodobnie kształtować na początku XIX wieku, gdy lokalny osmański namiestnik zbuntował się i rozpoczął modernizację kraju na wzór europejski. Zanim Egipt zdołał w pełni uniezależnić się od Imperium Osmańskiego, znalazł się pod kontrolą brytyjską. W latach 1882–1952 pozostawał brytyjskim protektoratem. Formalnie jednak Królestwo Egiptu ogłoszono niepodległym w 1922 roku – tę datę większość źródeł uznaje za początek współczesnego Egiptu.
Wojskowy zamach stanu z lipca 1952 roku obchodzony jest dziś jako Dzień Rewolucji, odpowiednik Dnia Niepodległości. Egipt oficjalnie stał się republiką w 1953 roku, co można uznać za rzeczywisty początek nowoczesnego państwa.
Dziś Egipt jest najludniejszym krajem arabskim i drugą co do wielkości gospodarką Afryki po Republice Południowej Afryki. Słynie ze starożytnych zabytków i kurortów nad Morzem Czerwonym, a także uchodzi za jeden z najbezpieczniejszych krajów kontynentu.
5. Libia
Libia jest sąsiadką Egiptu w Afryce Północnej. Historie obu krajów mają wiele wspólnych wątków – starożytne korzenie, obce najazdy i ostateczne uzyskanie niepodległości w wyniku wojskowych przewrotów.
W starożytności obszar dzisiejszej Libii zamieszkiwały plemiona berberyjskie. Przez stulecia podbijały go kolejne potęgi: fenicka Kartagina, Persowie, Grecy, Egipcjanie, Rzymianie, Wandalowie, a w końcu Arabowie. Przez długi czas Libia należała do Imperium Osmańskiego. W XX wieku, w latach 1911–1943, była kolonią Włoch.
Po klęsce faszystowskich Włoch w II wojnie światowej Libią wspólnie administrowały Wielka Brytania i Francja. Dopiero w 1951 roku, pod presją Organizacji Narodów Zjednoczonych, Libia została ogłoszona niepodległym państwem.
Dziś Libia pozostaje politycznie niestabilna i ma 2 rywalizujące ze sobą rządy. Kraj wciąż podnosi się po wojnie domowej i po dziedzictwie 42-letnich autorytarnych rządów Muammara Kaddafiego.
Libia jest 4. największym krajem Afryki pod względem powierzchni, ale 90% jej terytorium stanowi niezdatna do zamieszkania pustynia. Turystyka załamała się wskutek wojny domowej i do dziś się nie odbudowała.
Pozostałe najstarsze kraje Afryki
Połowa XX wieku była okresem głębokich przemian, w którym niemal wszystkie pozostałe kraje Afryki uzyskały niepodległość. W niektórych latach spod rządów kolonialnych wyzwalało się jednocześnie kilka państw.
W 1956 roku niepodległość uzyskały Sudan, Maroko i Tunezja. W 1957 roku – Ghana, a w 1958 roku – Gwinea.
Rok 1960 przyniósł niepodległość dużej grupie państw: Kamerunowi, Senegalowi, Togo, Madagaskarowi, Demokratycznej Republice Konga, Somalii, Beninowi, Nigrowi, Burkina Faso, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Czadowi, Republice Środkowoafrykańskiej, Republice Konga, Gabonowi, Mali, Nigerii i Mauretanii. W 1961 roku niepodległość uzyskało Sierra Leone.
W 1962 roku niepodległość uzyskały Burundi, Rwanda, Algieria i Uganda. Rok 1963 przyniósł niepodległość Kenii, a 1964 – Malawi i Zambii. Gambia stała się niepodległym krajem w 1965 roku. Botswana i Lesotho poszły tą samą drogą w 1966 roku.
Rok 1968 upłynął pod znakiem niepodległości kilku państw: Mauritiusa, Eswatini (dawniej Suazi) i Gwinei Równikowej. Droga Gwinei Bissau do pełnej niepodległości trwała dłużej; pełną suwerenność osiągnęła dopiero w 1974 roku.
Rok 1975 oznaczał koniec epoki kolonialnej dla kilku państw: Mozambiku, wyspiarskiego państwa Republiki Zielonego Przylądka, Komorów, wyspiarskiego kraju Wysp Świętego Tomasza i Książęcej oraz Angoli. W 1976 roku niepodległość uzyskały Seszele. Dżibuti otrzymało niepodległość w 1977 roku.
Droga Zimbabwe do niepodległości trwała 1,5 dekady. Kraj, znany wówczas jako Rodezja Południowa, ogłosił niepodległość już w 1965 roku, ale oficjalnie uznano ją dopiero w 1980 roku.
Do ostatnich narodów Afryki, które uzyskały niepodległość, należała Namibia. Republika Południowej Afryki przez długi czas sprzeciwiała się jej uwolnieniu. Namibia ostatecznie stała się niezależna w 1990 roku.
W 1993 roku, jak wspomniano wcześniej, Erytrea uzyskała niepodległość od Etiopii.
Najnowszym krajem Afryki, który uzyskał niepodległość, jest Sudan Południowy. W 2011 roku odłączył się od Sudanu, stając się najmłodszym na świecie państwem uznawanym międzynarodowo.
Lista krajów afrykańskich według daty niepodległości
Na koniec podsumujmy wszystko w prostej tabeli najstarszych krajów Afryki według daty niepodległości:
Ta lista krajów Afryki uporządkowanych według daty niepodległości nie jest bezwzględna. Bliższe spojrzenie na historię poszczególnych państw pokazuje, że wiele oficjalnych dat ma w pewnym stopniu charakter symboliczny, więc część krajów można by zasadnie przesunąć w zestawieniu.
Istnieją też państwa nieuznawane, terytoria sporne i granice o niejednoznacznym statusie. Na przykład Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna, znana również jako Sahara Zachodnia, ogłosiła niepodległość w 1976 roku, ale do dziś pozostaje uznawana tylko częściowo. Większość jej terytorium kontroluje obecnie Maroko.
Wszystkie treści Altezza Travel powstają przy udziale ekspertów i po rzetelnym researchu, zgodnie z naszą polityką redakcyjną.
Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?
Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.
Kilimandżaro i inne góry 
Safari w Tanzanii 
O Tanzanii 
Wyspy Tanzanii