Znaczenie Hakuna Matata

Hakuna matata to wyrażenie w języku suahiliSuahili to język Afryki Wschodniej, którym posługują się miliony ludzi w regionie, m.in. w Tanzanii, Kenii, Ugandzie, Rwandzie, Demokratycznej Republice Konga i dalej poza nimi. Szacuje się, że mówi nim 75–100 milionów osób, co czyni suahili jednym z głównych języków bantu., które Merriam-Webster tłumaczy jako „no problems”, czyli „żadnych problemów”. Fraza jest powszechnie znana daleko poza społecznościami posługującymi się suahili i poza Afryką Wschodnią. Po angielsku Hakuna matata oddaje się jako „no worries” – „bez zmartwień” – i niesie podobną beztroskę jak słynna piosenka Bobby’ego McFerrina Don't Worry, Be Happy.

Ta fraza ma własną piosenkę, którą mogłeś słyszeć w wykonaniu Timona i Pumby z filmu Król Lew. To właśnie ona rozsławiła wyrażenie na świecie, a odwiedzający Afrykę Wschodnią zaczęli używać go tak często, że miejscowi w końcu mieli go dość i przestali używać go między sobą.

Co dosłownie znaczy Hakuna Matata?

Hakuna matata dosłownie oznacza „bez zmartwień” albo „żadnych problemów” w języku suahili. To coś jak „Nie ma się czym martwić” lub „Wszystko jest w porządku”. Fraza składa się z hakuna, czyli „nie ma”, oraz matata, czyli „problemy” albo „kłopoty”. Używa się jej, by wyrazić beztroskie, swobodne podejście do życia – proste przypomnienie, żeby nie brać wszystkiego za ciężko.

Czy w Afryce mówi się Hakuna Matata?

Dziś hakuna matata mówi się głównie do turystów w Tanzanii i Kenii. Miejscowi częściej używają dziś podobnego zwrotu o tym samym znaczeniu – hamna shida. Hamna to powszechniejszy odpowiednik hakuna, a shida znaczy „problem” lub „trudność”. 

Gdy naprawdę jest powód do niepokoju, Tanzańczyk może powiedzieć shida kidogo („mały problem”). W praktyce problemów może być więcej i mogą być poważniejsze, ale dobrze oddaje to spokojne, niespieszne podejście do życia typowe dla Tanzańczyków, a do pewnego stopnia także Kenijczyków. Więcej ciekawych słów i zwrotów w suahili znajdziesz w naszym przewodniku.

Tekst piosenki Hakuna Matata

W 1994 roku Disney Animation przygotowywało premierę filmu Król Lew, w którym główny bohater, lew o imieniu Simba, traci ojca. Jeśli nie wiesz, jak powiedzieć „lew” w suahili, zajrzyj na nasz blog. Intensywna fabuła wymagała od scenarzystów sposobu na rozładowanie napięcia i wyprowadzenie widzów z tak emocjonalnej głębi.

W tym momencie pojawiają się zabawni bohaterowie: surykatka Timon i guziec Pumbaa. Imię Pumbaa również pochodzi z suahili i oznacza „być głupim, niemądrym, słabego umysłu, niedbałym”.

Obaj ucieleśniają filozofię hakuna matata – życie bez zmartwień. Timon i Pumbaa odgrywają ważną rolę w historii: ratują Simbę na pustyni i zmieniają ton opowieści z tragedii na komedię.

Potrzebna była chwytliwa, łatwo zapadająca w pamięć piosenka. Sir Tim Rice napisał kilka wersji tekstu, ale żadna nie trafiała w sedno. Wtedy jeden z reżyserów filmu, Roger Allers, który na początku lat 90. był na safari w Kenii, przypomniał sobie, że usłyszał od przewodnika hakuna matata. Timowi Rice’owi spodobało się to tak bardzo, że szybko stworzył lekką, osobliwie disneyowską piosenkę dla pogodnego duetu Timona i Pumby.

Czy Hakuna Matata to pozytywne wyrażenie?

Tak. Kultowa piosenka Disneya dobrze oddaje beztroskiego ducha hakuna matata. Na kenijskiej prowincji, a zwłaszcza w Tanzanii, wielu ludzi przyjmuje tę filozofię: biorą życie takim, jakie przychodzi, cieszą się prostymi rzeczami i nie komplikują spraw bez potrzeby. Właśnie tego Timon i Pumbaa uczą Simbę.

Kiedy byłem młodym guźcem…

Tim Rice z humorem pisał „Warthog Rhapsody”, wyjaśniając, dlaczego Pumbaa został wygnany z dżungli – z powodu swojego zapachu. Ten komiczny szczegół trafił do piosenki i bawił młodych widzów.

Muzykę skomponował Elton John. Przyciągnął go świeży pomysł Disneya: stworzyć nową historię zamiast kolejnego remake’u klasyki. Twórcy postanowili odejść od stylu musicalu broadwayowskiego i postawić na popową melodię, którą dzieci polubią i łatwo zapamiętają. Tak narodziła się hakuna matata.

Najważniejsze wersy piosenki:

Hakuna Matata! Cóż za wspaniała fraza

Hakuna Matata! To nie przelotna moda

Oznacza brak zmartwień przez resztę twoich dni

To nasza filozofia bez problemów

Hakuna Matata!

Pełny tekst znajdziesz w serwisie Genius.

Piosenka zapadła w pamięć i pokochały ją miliony. Tak wyrażenie „hakuna matata” stało się popularne daleko poza Afryką Wschodnią.

A jeśli wybierzesz się do Tanzanii na safari albo na wyprawę, by zdobyć Kilimandżaro, prawdopodobnie usłyszysz jeszcze inną piosenkę z frazą hakuna matata.

Inna wersja Hakuna Matata

W Tanzanii i Kenii gościom często śpiewa się piosenkę Jambo Bwana, w której pojawiają się takie wersy:

Jambo, Jambo, bwana

Habari gani, nzuri sana

Wageni, Mwakaribishwa

Tanzania hakuna matata

W Kenii ostatni wers brzmi: Kenya yetu hakuna matata. Tak było w oryginalnej wersji grupy Them Mushrooms, nagranej w 1982 roku, 12 lat przed Timonem i Pumbą.

Więcej o słowie jambo przeczytasz w naszym drugim artykule. Życzymy życia bez zmartwień i zapraszamy do Tanzanii. Odwiedź ten piękny kraj i przekonaj się, czym w praktyce jest filozofia hakuna matata.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów