Pływy na Zanzibarze

Jeśli planujesz pobyt na Zanzibarze, warto zrozumieć, jak działają tutejsze pływy. Na niektórych plażach są niemal niezauważalne, w innych miejscach podczas odpływu ocean cofa się bardzo daleko. Na szczęście pływy mają przewidywalny rytm, więc łatwo dopasować plany do godzin najlepszych fal albo najspokojniejszej wody. W tym artykule pokazujemy, które części wyspy najbardziej odczuwają zmiany poziomu oceanu, gdzie znajdują się plaże z niewielkimi pływami i co robić, kiedy przychodzi odpływ.

Jak działają pływy na Zanzibarze?

Zanzibar jest popularnym kierunkiem wakacyjnym dla podróżnych z całego świata. Wyspa regularnie pojawia się w zestawieniach najlepszych plaż Afryki dzięki białemu piaskowi, dobrym warunkom do snorkelingu i rozwiniętej infrastrukturze turystycznej. Plaża Nungwi to prawdopodobnie najbardziej znany kurortowy fragment Zanzibaru. O jej atrakcyjności decydują nie tylko rafy koralowe i przejrzysta woda, lecz także niewielkie wahania poziomu oceanu przy brzegu. Nie każda plaża na Zanzibarze wypada jednak pod tym względem równie dobrze.

Główna wyspa archipelagu Zanzibar nosi nazwę Unguja, choć najczęściej mówi się o niej po prostu Zanzibar. Rozciąga się z północy ku wschodowi wzdłuż wybrzeża Tanzanii, na Oceanie Indyjskim. Pływy są najbardziej widoczne na wschodnim wybrzeżu Zanzibaru, gdzie podczas odpływu linia wody potrafi odsunąć się bardzo daleko od plaży, odsłaniając rozległe połacie dna morskiego. Jednym z takich miejsc jest zatoka Chwaka.

Aby uniknąć rozczarowania, warto poznać kilka podstawowych zasad: skąd biorą się pływy, według jakiego rytmu przebiegają i jak wybrać najlepszą część Zanzibaru na swój wyjazd. Zrozumienie pływów pomaga wybrać właściwy resort lub hotel przy plaży i naprawdę dobrze wykorzystać czas na wyspie. Przejdźmy więc krok po kroku przez mechanizm tego zjawiska.

Co powoduje pływy?

Pływy wynikają z oddziaływania grawitacyjnego ciał niebieskich, przede wszystkim Księżyca. To najbliższy Ziemi duży obiekt, dlatego najsilniej wpływa na naszą planetę. Słońce również przyciąga wodę, choć słabiej niż Księżyc ze względu na znacznie większą odległość. Najwyższe pływy występują podczas nowiu i pełni, gdy siły grawitacyjne Księżyca i Słońca najmocniej oddziałują na oceany.

Te masy wody przemieszczają się po powierzchni planety, unosząc się i opadając, a kolejne kulminacje dzieli w przybliżeniu 12 godzin. Dokładniej: między 2 przypływami, podobnie jak między 2 odpływami, mija 12 godzin i 25 minut, ponieważ Księżyc okrąża Ziemię w 24 godziny i 50 minut.

Różnica czasu między najniższymi poziomami wody, czyli odpływami, również wynosi około 12 godzin. Odpływ i przypływ dzieli więc mniej więcej 6 godzin. Ponieważ Księżyc każdego dnia wschodzi i zachodzi nieco później, pływy „przesuwają się” w czasie. Ten odstęp i jego zmiany widać na wszystkich tabelach pływów. Warto o tym pamiętać podczas wakacji nad oceanem: na plażach pływowych woda cofa się najdalej nieco ponad 6 godzin po najwyższym przypływie.

W rzeczywistości Księżyc przyciąga wszystko, co znajduje się na Ziemi: wodę, stałą część skorupy ziemskiej, a nawet powietrze. Najłatwiej obserwować wahania poziomu wody, ponieważ zmiany wysokości lądu są niemal niedostrzegalne, a wahania atmosfery niewidoczne dla ludzkiego oka.

Różnice pływów na Ziemi

Na pływy oceaniczne wpływają nie tylko Księżyc i Słońce. Znaczenie mają także konkretne cechy powierzchni naszej planety. Ziemia nie jest idealną kulą: ma wypiętrzenia gór i wzgórz, zagłębienia dna morskiego, jaskinie i wiele innych form. Zwykle ich nie dostrzegamy, bo zagłębienia wypełnia woda, ale skały i przeszkody geologiczne w niektórych miejscach blokują jej drogę. Poziom wody w dużej mierze zależy więc od ukształtowania wybrzeża. Dlatego zasięg odpływu może się drastycznie różnić między sąsiednimi plażami, a czasem nawet między przeciwnymi krańcami tej samej plaży.

Na relację między poziomem wody a przyciąganiem Księżyca wpływają również wielkie masy otwartej wody. Otwarty ocean najsilniej reaguje na pływy, natomiast w częściowo zamkniętych akwenach, takich jak Morze Bałtyckie, Czarne czy Kaspijskie, zjawisko to jest prawie niewyczuwalne.

Na środku oceanu woda podnosi się zwykle tylko o około 1 m, co trudno zauważyć gołym okiem. Przy wybrzeżu różnica między przypływem a odpływem może jednak wynosić kilka metrów w pionie. Najwyższe pływy na Ziemi, sięgające 18 m, odnotowuje się przy Flowerpots Rocks w kanadyjskiej Zatoce Fundy.

Połączenie tych czynników sprawia, że aktywność pływów bardzo różni się w zależności od miejsca, w którym morze spotyka się z lądem. Na przykład w głównej części Morza Karaibskiego średnia amplituda pływów nie przekracza 50 cm, podczas gdy na Zanzibarze przeciętny wzrost poziomu wody wynosi 3–4 m lub więcej. To ogromna różnica.

Jeśli spojrzysz na ukształtowanie zanzibarskiego wybrzeża i ocenisz poziome przesunięcie linii wody, a nie sam pionowy wzrost jej poziomu, zobaczysz ogromne różnice między poszczególnymi plażami. Po zachodniej stronie plaży Nungwi podczas odpływu woda cofa się zaledwie o około 25 m, natomiast przy plażach Chwaka i Charawe dno morskie odsłania się nawet na 1,5–2 km od brzegu.

Skoro teoria pływów jest już jasna, przejdźmy wzdłuż plaż Zanzibaru i sprawdźmy, jak wyglądają pływy w najpopularniejszych częściach wyspy.

Popularne plaże Zanzibaru według siły pływów

Geograficznie Zanzibar jest archipelagiem złożonym z kilku wysp, z których największa to Unguja – główny cel większości podróżnych. To właśnie na Unguji skupia się ruch turystyczny, hotele i najczęściej odwiedzane plaże. Dla uproszczenia będziemy używać nazwy Zanzibar w odniesieniu do Unguji i opisywać plaże tej konkretnej wyspy.

Większość infrastruktury resortowej znajduje się na północnym i wschodnim wybrzeżu Zanzibaru. Część południowo-zachodnia, gdzie leżą lotnisko, port promowy oraz popularne miejsca, takie jak Stone Town i Prison Island, jest zamieszkana głównie przez lokalną społeczność. Plaże Zanzibaru noszą nazwy najbliższych wiosek i można je w przybliżeniu podzielić na plaże północne, wschodnie oraz plaże zatoki Chwaka.

Północne wybrzeże: niewielki wpływ pływów

Na północnym wybrzeżu Zanzibaru pływy są przy brzegu słabo odczuwalne. Dno pozostaje stale zalane, dzięki czemu pływanie w oceanie jest możliwe i przyjemne przez cały dzień. Nic dziwnego, że właśnie ta cecha uczyniła północną część wyspy najbardziej pożądanym i najdroższym rejonem wypoczynkowym. Znajdziesz tu największy wybór hoteli wysokiej klasy, liczne kawiarnie, bary i restauracje, sklepy oraz inne udogodnienia, które ułatwiają wakacyjny pobyt. Północne wybrzeże dobrze sprawdza się dla osób szukających luksusu, plażowania, kąpieli w ciągu dnia oraz muzyki i tańca wieczorem. Rozwinięta infrastruktura turystyczna przyciąga też lokalnych sprzedawców z pamiątkami oraz różnymi produktami i usługami.

Najważniejsze miejsca na północy to Nungwi i Kendwa. Nungwi uchodzi za najsłynniejszą ze wszystkich plaż Zanzibaru i skupia najwięcej lokalnych atrakcji, takich jak naturalne akwarium, w którym można pływać z żółwiami morskimi. Ogrody zoologiczne i inne miejsca, w których można oglądać zwierzęta z bliska lub wchodzić z nimi w interakcje, powstawały z zamiarem pokazania ludziom różnorodności dzikiej przyrody. W praktyce jednak takie przedsięwzięcia naruszają prawa zwierząt i powodują ich cierpienie. Altezza Travel nie rekomenduje odwiedzania takich miejsc, aby nie wspierać działalności szkodzącej dzikim zwierzętom. Osobom, które chcą poznawać świat przyrody, zdecydowanie polecamy safari w chronionych parkach narodowych i zachęcanie do tego samego przyjaciół oraz innych podróżnych.

Kendwa jest uznawana za spokojniejszą i bardziej luksusową, z mniejszą liczbą turystów niż Nungwi. Rodziny z dziećmi również rzadziej wybierają ją na pobyt. Podczas odpływu między tymi 2 plażami pojawia się przejście lądem, więc przy dobrym wyczuciu czasu można przejść z jednej na drugą i poznać obie, mieszkając w pobliskim hotelu.

Zarówno na Kendwie, jak i w Nungwi pływy są przeważnie niewielkie, a cała plaża Kendwa nadaje się do kąpieli przez cały dzień. Najbardziej wysunięty na północ kraniec Nungwi może jednak podczas odpływu „stracić” wodę na około 30 m po zachodniej stronie wybrzeża i nawet na 500 m po stronie wschodniej. To zarazem miejsce, gdzie podczas przypływu plaża jest najbardziej zalewana.

Noclegi w Kendwie

Na Kendwie, uznawanej za plażę o idealnych pływach, Altezza Travel rekomenduje pobyt w hotelu Zuri Zanzibar. Jego nazwa dobrze oddaje urok tego miejsca – w języku suahili słowo „zuri” pojawia się w określeniach opisujących to, co piękne. Zuri Zanzibar ma luksusowe wille, wygodne bungalowy i wyjątkowe apartamenty, a tuż obok znajduje się znakomita plaża w lagunie.

Noclegi w Nungwi

W Nungwi jednym z naszych pierwszych wyborów jest Essque Zalu Zanzibar Hotel, szczególnie piękny wieczorami, gdy hotel i jego pomost rozświetlają setki świateł. Pomost daje też dużą przewagę podczas odpływu: można spacerować i oglądać odsłonięte dno morskie, po którym poruszają się skorupiaki wychodzące z piasku, a ptaki przylatują żerować.

Wschodnie wybrzeże: umiarkowane pływy

Plaże wschodniego wybrzeża, z wyłączeniem zatoki Chwaka, podlegają wyraźnym, ale umiarkowanym pływom. Warto tu sprawdzać tabele pływów i znać godziny przypływu oraz odpływu.

Do plaż północno-wschodnich należą Kigomani, Matemwe, Pwani Mchangani, Kiwengwa i Pongwe. W porównaniu z plażami północy są mniej popularne turystycznie, dlatego infrastruktura jest tu słabiej rozwinięta. Rodziny z małymi dziećmi prawdopodobnie jako pierwsze zauważą nieco mniejszy wybór atrakcji dla najmłodszych. Północno-wschodnie wybrzeże znakomicie nadaje się jednak do snorkelingu i nurkowania, zwłaszcza jeśli wypłyniesz łodzią w stronę wyspy Mnemba. Wody wokół Mnemby pełne są tropikalnych ryb żyjących przy pięknej rafie koralowej, a wielu turystów porównuje przejrzystość tutejszej wody do tej znanej z Malediwów. Matemwe uchodzi za jedną z najbardziej kameralnych plaż, natomiast Kiwengwa jest najważniejszym kurortem północno-wschodniego wybrzeża.

W tej części wyspy działają bardzo piękne i wygodne hotele, które potrafią nadać wypoczynkowi na wschodnim Zanzibarze najwyższy poziom. Altezza Travel rekomenduje Xanadu Luxury Villas oraz Zanzibar White Sand Luxury Villas & Spa. Śnieżnobiały hotel Xanadu Luxury Villas, z willami przypominającymi pąki kwiatów i basenem pod dachem jak płatek, stoi przy plaży Dongwe. Obok plaży Paje, pokrytej białym piaskiem i w pełni zasługującej na swoją nazwę, gości przyjmuje Zanzibar White Sand Luxury Villas & Spa.

Jeśli widziałeś popularne zdjęcia z Instagrama przedstawiające restaurację na skale otoczonej wodą, to właśnie tutaj się znajduje. Nie będziemy szeroko opowiadać o samej restauracji, ale to miejsce budzi duże zainteresowanie wśród turystów. Choć bez wątpienia jest atrakcją, trzeba znać godziny pływów, jeśli zależy ci na idealnym zdjęciu The Rock Restaurant. Najlepiej wygląda podczas przypływu, gdy turkusowa woda rozbija się wokół restauracyjnej chaty zbudowanej na skałach. Samo dotarcie do restauracji w czasie przypływu jest też ciekawsze – trzeba przepłynąć łodzią przez piękną wodę. Podczas odpływu piasek wokół skały zostaje odsłonięty, więc widok jest mniej malowniczy, ale za to można dojść do restauracji pieszo, prosto po dnie morskim.

Na wszystkich wschodnich plażach odpływ zostawia na piasku dużo wodorostów oraz jeżowce. Czasem odsłaniają się też ostre fragmenty koralowca. Chodzenie boso nie jest tu więc zalecane. Aby uniknąć skaleczeń, lepiej kupić buty do wody. Uważaj na jeżowce – nadepnięcie na ich kolce jest naprawdę bolesne. Występują na większości plaż, a przy aktywnym przypływie, gdy woda robi się mętna, można ich nawet nie zauważyć.

Zatoka Chwaka: największe pływy

Zatoka Chwaka ma najbardziej odczuwalne pływy na Zanzibarze. Jej ukształtowanie sprawia, że podczas odpływu dno morskie odsłania się na dużą odległość, a woda cofa się od brzegu nawet o 1,5–2 km na plażach Chwaka i Charawe. Jeśli zarezerwujesz hotel w tej okolicy i nie planujesz przemieszczać się po wyspie, lokalny rytm pływów może wyraźnie wpłynąć na komfort wakacji na Zanzibarze.

Nieco dalej na północ znajduje się plaża Uroa. Pod względem wahań pływów i infrastruktury turystycznej wypada trochę lepiej. Inną cechą plaż zatoki Chwaka jest wykorzystanie ich do uprawy wodorostów, stosowanych później w wielu mydłach i kosmetykach z wyższej półki. Mieszkańcy ustawiają na plażach liczne paliki i tyczki do uprawy listownicy, dlatego podczas spacerów po brzegu trzeba zachować ostrożność. Jednocześnie plaże zatoki Chwaka mają tę zaletę, że leżą najbliżej Stone Town, jeśli chcesz zwiedzić to słynne miejsce, a jednocześnie mieszkać w hotelu przy plaży. W praktyce jednodniowe wycieczki są jednym z najlepszych sposobów na przeczekanie odpływu.

Inne plaże Zanzibaru

Plaże południowe

Niektóre południowe plaże – Mzambarauni, Kizimkazi Mkunguni i Kizimkazi Dimbani – pod względem pływów przypominają plaże wschodniego wybrzeża. Południe Zanzibaru jest cenione za prywatność i bardzo wysoki poziom hotelowej gościnności. Na południowym wybrzeżu naszym wyborem jest The Residence Zanzibar, gdzie troska o pobyt gości pozostaje najważniejszym priorytetem. The Residence Zanzibar należy do międzynarodowej sieci luksusowych resortów i słynie z bardzo dopracowanej obsługi.

Plaże Kizimkazi sąsiadują z zatoką Menai i leżą przy największym morskim obszarze chronionym Zanzibaru – Menai Bay Conservation Area (MBCA). MBCA utworzono, aby chronić siedliska rodzimych ryb i dużych ssaków morskich, zwłaszcza delfinów. Podczas odpływu linia brzegowa nie odsłania się tutaj tak mocno jak na wschodnim wybrzeżu Zanzibaru.

Z Kizimkazi łodzie wycieczkowe wypływają dalej w głąb zatoki w poszukiwaniu delfinów. Zabierają turystów w miejsca, gdzie można zobaczyć delfiny butlonose i garbogrzbiete. To szansa, aby obserwować te piękne zwierzęta w ich naturalnym środowisku i zrobić zdjęcia.

Plaże Stone Town

Stone Town ma również swoje plaże, choć te położone blisko pomostu zajmują łodzie, a bardziej oddalone służą głównie mieszkańcom. Nie ma pewności, że ocean w pobliżu Stone Town nie jest zanieczyszczony ściekami, dlatego turystom nie zaleca się tam kąpieli. Pływy w tej części wyspy nie są jednak tak wyraźne.

Pozostałe plaże zachodniego wybrzeża zwykle nie nadają się dobrze dla turystów ze względu na niewielkie rozmiary i trudniejszy dojazd. Infrastruktura transportowa jest słabiej rozwinięta w rejonach oddalonych od stolicy wyspy, szczególnie na południu i zachodzie. Hotele oraz lepsze drogi zaczynają pojawiać się bliżej plaży Kendwa.

Na południe od Kendwy dominują namorzyny, lasy tropikalne, wysokie klify i wąskie pasy lądu przy morzu, z których korzystają rybacy. Trzeba jednak przyznać, że wynajęcie samochodu, szukanie pustych plaż zachodniego Zanzibaru z minimalnymi pływami i znalezienie własnego spokojnego skrawka wybrzeża ma swój urok.

Niektórzy wynajmują łodzie w Stone Town i płyną na maleńkie wyspy w pobliżu Unguji, na przykład Sandbar Island, oddaloną od Stone Town o około 30 minut, aby urządzić romantyczny piknik nad oceanem. Pamiętaj jednak, że takie wysepki nie mają żadnej infrastruktury, a brak pływów nie jest tam gwarantowany. Krótki rejs na małą wyspę może być ciekawym pomysłem, jeśli chcesz znaleźć puste, dziewicze miejsce na sesję zdjęciową albo spróbować czegoś innego. Najbliższe plaże wyspiarskie to Nakupenda i Bave.

Co robić podczas odpływu

Odpływ nie jest powodem do zmartwienia. Woda wkrótce wróci i znów będzie można pływać oraz nurkować z maską. Co więcej, odpływ to znakomity moment na spacer po odsłoniętym dnie morskim. Ocean Indyjski na chwilę odsłania przed tobą swoje wnętrze – takie zjawiska natury nie zdarzają się codziennie.

Odpływ odsłania liczne rozgwiazdy, kraby i muszle. Na piasku, spod cofającej się wody, zostają dziesiątki różnych morskich stworzeń.

Przypominamy jednak, że ingerowanie w życie zwierząt jest nieetyczne, nawet jeśli mowa o najmniejszych i najpiękniejszych organizmach. Co więcej, z Tanzanii nie wolno wywozić elementów flory i fauny. Jeśli podczas kontroli celnej na lotnisku zostaną u ciebie znalezione muszle z plaż Zanzibaru, możesz otrzymać grzywnę, a nawet zostać zatrzymany. Altezza Travel wspiera i promuje zasadę, że w każdym kontakcie z naturą należy pozostać obserwatorem – nawet wtedy, gdy spotykasz najmniejsze stworzenia na turystycznej plaży.

Rodziny z małymi dziećmi często korzystają z pływów najbardziej. Zabawa w ciepłym piasku jest bezpieczna i przyjemna, ale dzieci trzeba chronić przed słońcem: zapewnić cień, krem z filtrem i nakrycia głowy.

Jeśli odpływ pokrzyżuje dzienne plany kąpieli, na Zanzibarze wciąż zostaje wiele innych możliwości:

• wybierz się na jednodniową wycieczkę do Stone Town, na zwiedzanie i zakupy pamiątek lub sztuki,

• odwiedź rezerwat Jozani Forest Reserve, gdzie żyje endemiczny gereza ruda colobus monkey,

• pojedź na plantację przypraw,

• wybierz rejs łodzią i zobacz delfiny w zatoce Menai albo żółwie olbrzymie w pobliżu Prison Island,

• skorzystaj z basenu w swoim hotelu,

• zaplanuj dzień w spa i poznaj zanzibarskie oleje oraz zabiegi,

• albo po prostu odwiedź inne plaże Zanzibaru.

Zanzibar jest stosunkowo niewielki, a odległości między miejscami krótkie, więc przejazd przez całą wyspę zajmuje około 1,5 godziny.

Jeśli natomiast chcesz wstać bardzo wcześnie, aby zdążyć na przypływ idealny do snorkelingu lub nurkowania, zwłaszcza w okolicach atolu Mnemba, albo wypłynąć o wschodzie słońca na obserwację delfinów wokół Kizimkazi, godziny odpływu można spokojnie przeznaczyć na drzemkę pod plażowym parasolem.

Gdzie znaleźć tabele pływów?

Hotele często mają tablice informacyjne z prognozą pogody i najbliższymi pływami na okolicznych plażach. Dzięki temu można planować dni wakacyjne z wyprzedzeniem, uwzględniając naturalny rytm oceanu.

Przydatna może być też aplikacja mobilna, która śledzi aktualny poziom wody i pływy po włączeniu GPS albo po ręcznym zapisaniu obecnej lokalizacji.

Wystarczy wyszukać w Google „tide schedule”, znaleźć wygodną stronę lub aplikację i wybrać lokalizację: Tanzania, Zanzibar. Potem możesz korzystać z wybranej aplikacji i sprawdzać harmonogram pływów.

Na wykresie powyżej widać linię falową z oznaczeniami czasu w ciągu dnia i poziomu wody. Jak pamiętasz, w ciągu doby występują 2 przypływy i 2 odpływy. Dwa szczyty wykresu oznaczają momenty przypływu, a 2 najniższe punkty – odpływy. Najlepszy czas na kąpiel przypada więc w okolicach najwyższego punktu przypływu na wykresie, natomiast spacer, plażowanie i wycieczki najlepiej planować poniżej środkowej linii pływu. Wysokość pływów za każdym razem jest inna, dlatego poziom wody na tej samej plaży zmienia się z dnia na dzień.

W harmonogramie miesięcznym zobaczysz tabelę z datami i godzinami. Pole na ich przecięciu pokazuje wysokość wzrostu poziomu wody. Dobrym czasem na pływanie są 2–4 godziny wokół najwyższych wartości. Przez pozostałą część dnia woda cofa się, odsłaniając dno morskie aż do kolejnego przypływu. Zdarzają się też wykresy, na których dla konkretnego dnia podane są po prostu 4 punkty: najwyższy przypływ, najniższy odpływ, przypływ i odpływ.

Na tabelach widać, że godzina każdego pływu przesuwa się codziennie o około 30–40 minut do przodu. Wynika to z różnicy między dobowym obrotem Ziemi względem Słońca a pełnym obiegiem Księżyca wokół Ziemi. Na przykład 1 czerwca najwyższy punkt przypływu przypadał o 17:15. 2 czerwca przesunął się na 17:45. Gdy poznasz podstawowe zasady pływów, łatwiej będzie ci w przybliżeniu przewidywać ich rytm i planować wakacje.

Życzymy udanego wypoczynku na plażach Zanzibaru. Mamy nadzieję, że z przyjemnością popływasz w ciepłych wodach Oceanu Indyjskiego podczas przypływu i wybierzesz się na spokojny spacer po piasku, gdy ocean na chwilę się cofnie.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów