7 najbiedniejszych krajów Afryki w 2025 roku

Wojny domowe, ubóstwo, korupcja i bezrobocie wciąż są codziennością wielu państw Afryki. Według Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) w 2025 roku 7 najbiedniejszych krajów Afryki to Sudan Południowy, Burundi, Republika Środkowoafrykańska (RŚA), Malawi, Madagaskar, Sudan i Mozambik. Więcej o gospodarce i życiu codziennym w każdym z nich przeczytasz w artykule Altezza Travel.

Aby ocenić, czy kraj jest bogaty, czy biedny, można brać pod uwagę wiele czynników. Jednym z najprostszych punktów odniesienia pozostaje PKB na mieszkańca. Wskaźnik ten pokazuje wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez państwo w ciągu roku, podzieloną przez liczbę mieszkańców. Im wyższa wartość, tym wyższy poziom życia. Jest tu jednak pewien niuans.

Stosunkowo łatwo ocenia się sytuację gospodarczą krajów z rozwiniętym systemem prawnym i finansowym. Publikowane przez nie statystyki są wiarygodne, a biznes działa według przejrzystych zasad. W biedniejszych państwach, gdzie korupcja jest powszechna, a raporty rządowe budzą wątpliwości, zadanie staje się znacznie bardziej złożone. Dlatego rankingi PKB przygotowuje kilka organizacji międzynarodowych. Za najbardziej miarodajne uznaje się dane Banku Światowego, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, ONZ oraz CIA.

W skali globalnej instytucje te odnotowują poprawę standardu życia w Afryce. Najczytelniejszy obraz zmian na kontynencie przedstawia Bank Światowy. W 2018 roku w skrajnym ubóstwie znajdowało się 26 państw; do 2024 roku liczba ta spadła do 21. Zambia, Gwinea, Tanzania i Benin wyraźnie poprawiły kondycję swoich gospodarek.

Mimo to wojny, konflikty etniczne i epidemie nadal utrzymują część afrykańskich państw w ubóstwie. Aby wskazać 7 najbiedniejszych, Altezza Travel wykorzystała dane MFW opublikowane w 2025 roku. Metodologia MFW uwzględnia możliwie najszerszy zestaw czynników.

7. Mozambik

• Stolica: Maputo
• Liczba ludności: 35,9 mln

Mozambik otwiera ranking MFW obejmujący 7 najbiedniejszych państw Afryki. PKB na mieszkańca szacuje się tu na $663. Od 2018 roku kraj cierpi z powodu ataków bojowników w północnych prowincjach. Konflikt zbrojny zmusił do ucieczki niemal 1 mln osób. Antonella D’Aprile, szefowa biura Światowego Programu Żywnościowego ONZ w Mozambiku, nazwała ten kryzys humanitarny „katastrofą humanitarną przekraczającą wszelkie wyobrażenia”.

Konflikt doprowadził do zamknięcia niemal połowy placówek medycznych na północy kraju. Na południu napływ uchodźców również ograniczył dostęp do opieki zdrowotnej. Około 1 mln osób mierzy się z głodem. Sytuację dodatkowo pogarszają częste klęski żywiołowe.

Mimo tych trudności Mozambik nadal się rozwija. Płaca minimalna wynosi około $75, choć wynagrodzenia wysoko wykwalifikowanych specjalistów i menedżerów bywają 10–30 razy wyższe. Wybrzeże Mozambiku zajmują luksusowe resorty chętnie wybierane przez podróżnych z całego świata, a kraj ma duży potencjał wzrostu.

Departament Stanu USA zaleca podróżnym zachowanie zwiększonej ostrożności w Mozambiku. Ostrzega przed możliwymi niepokojami społecznymi i przestępstwami z użyciem przemocy, w tym napadami rabunkowymi. Infrastruktura medyczna jest słaba, a dostępność leków niestabilna i często niewystarczająca.

6. Sudan

• Stolica: Chartum
• Liczba ludności: 48,8 mln

Sudan to kolejne afrykańskie państwo rozdarte wojną domową. W naszym zestawieniu najbiedniejszych krajów Afryki zajmuje 6 miejsce.

„Nie ma nawet przybliżonych szacunków liczby ofiar – pojawiają się przedziały sięgające 150 000 lub więcej – ponieważ nikt nie liczy wszystkich zabitych. W tej wojnie domowej nie działa oficjalny aparat państwowy ani ministerstwo zdrowia, które publikowałoby codzienne dane” – pisze Jonathan Freedland w swoim felietonie dla The Guardian.

Występując w Radzie Bezpieczeństwa ONZ w listopadzie 2023 roku, zastępczyni sekretarza generalnego ds. Afryki Martha Ama Akyaa Pobee stwierdziła, że Sudan mierzy się z „nałożeniem się pogłębiającej katastrofy humanitarnej i katastrofalnego kryzysu praw człowieka”.

Mimo walk sudańska gospodarka, oparta na rolnictwie i eksporcie ropy, nie załamała się całkowicie. MFW szacuje PKB na mieszkańca na $624. Osobną kwestią pozostaje, czy te pieniądze docierają do ludzi. Być może dlatego w serwisie Booking.com nie ma ofert noclegów w Sudanie.

„Nie podróżuj do Sudanu ze względu na konflikt zbrojny, niepokoje społeczne, przestępczość, terroryzm i porwania” – zaleca Departament Stanu USA. „Członkowie i indywidualni sympatycy znanych grup terrorystycznych oraz skrajni ekstremiści polityczni mogą przeprowadzać ataki z niewielkim wyprzedzeniem lub bez ostrzeżenia, obierając za cel zagraniczne i lokalne obiekty rządowe oraz miejsca odwiedzane przez osoby z Zachodu”.

5. Madagaskar

• Stolica: Antananarywa
• Liczba ludności: 31,8 mln

Madagaskar od dawna jest znanym na świecie kierunkiem wakacji na plaży. Lokalni mieszkańcy niewiele jednak korzystają z tej globalnej popularności, a wyspa pozostaje jednym z najbiedniejszych krajów Afryki. PKB na mieszkańca Madagaskaru wynosi zaledwie $594.

Choć Madagaskar uzyskał niepodległość od Francji ponad 60 lat temu, jego gospodarka nadal funkcjonuje w sposób przypominający model kolonialny. Opiera się na wydobyciu surowców naturalnych, które trafiają na eksport do zamożniejszych państw.

Z 49 827 km dróg w kraju utwardzonych jest tylko 5 780 km. Cyklony i ulewne deszcze często niszczą drogi oraz mosty, odcinając całe regiony od handlu i pomocy ratunkowej. Ponad 2/3 mieszkańców Madagaskaru żyje poniżej granicy ubóstwa, a większość utrzymuje się za około $2 dziennie. Kraj należy do pierwszej 5 państw świata pod względem niedożywienia. Wszystko to istnieje obok niezliczonych 5-gwiazdkowych hoteli, w których zatrzymują się jedni z najzamożniejszych podróżnych na świecie.

Władze USA zalecają podróżnym zachowanie zwiększonej ostrożności: „Poważne przestępstwa, w tym włamania do domów, napady z bronią, rabunki i napaści, są na Madagaskarze częste… Choć rząd zwiększył liczbę specjalnych jednostek policji w popularnych miejscach turystycznych, odległe miejsca należy odwiedzać wyłącznie w dużych grupach prowadzonych przez sprawdzonych organizatorów podróży”.

4. Malawi

• Stolica: Lilongwe
• Liczba ludności: 22,3 mln

PKB na mieszkańca w Malawi wynosi $580. Niemal cała gospodarka tego wschodnioafrykańskiego kraju opiera się na rolnictwie. Malawi należy do głównych światowych dostawców tytoniu, trzciny cukrowej, bawełny, herbaty, kukurydzy i manioku. Z tego powodu kraj jest silnie zależny od klimatu. Ekstremalne zjawiska pogodowe często prowadzą do katastrof społecznych.

Na przykład w 2024 roku susza zmusiła Malawi do ogłoszenia stanu klęski narodowej. Plony przepadły, a bez żywności zostało aż 20 mln osób. Takie sytuacje mają zdarzać się coraz częściej. „Niestety, w nadchodzących latach ekstremalne zjawiska pogodowe staną się normą we wschodniej i południowej Afryce” – powiedziała Politico Eva Kadilli, regionalna dyrektorka UNICEF, w rozmowie z Politico.

Mieszkańcy dobrze rozumieją powagę sytuacji. Według BBC Africa podczas pandemii badanie socjologiczne pokazało, że Malawijczycy bardziej niż COVID-19 obawiali się głodu.

Choć rząd poczynił postępy w poszerzaniu dostępu do opieki zdrowotnej, Malawi nadal zmaga się z wysoką śmiertelnością niemowląt oraz powszechnym występowaniem HIV/AIDS, malarii i gruźlicy.

W 2025 roku przeciętna miesięczna pensja w Malawi wynosi od 180 000 do 250 000 kwacha malawijskich ($105–145). Stosunkowo niskie ceny w supermarketach – około $1 za kilogram ryżu i $4–5 za kilogram wołowiny – pozwalają przetrwać 1 osobie, choć dla rodziny jest to znacznie trudniejsze.

Mimo tych wyzwań Malawi w ostatnich latach zaczęło rozwijać się jako kierunek turystyczny, z różnorodną ofertą wypoczynku i 5-gwiazdkowymi hotelami. Departament Stanu USA zaleca zwiększoną ostrożność podczas podróży: „Przestępczość jest w Malawi powszechna. Większość przestępstw wobec obywateli USA dotyczy mienia… przy niewielkiej prowokacji. Drobna przestępczość uliczna, w tym rabunki i kradzieże kieszonkowe, jest częsta… Należy unikać poruszania się pieszo po zmroku, zwłaszcza w miastach, ponieważ dochodziło do napadów z bronią i napaści”.

3. Republika Środkowoafrykańska (RŚA)

• Stolica: Bangi
• Liczba ludności: 5,3 mln

Republika Środkowoafrykańska zajmuje 3 miejsce na liście najbiedniejszych państw Afryki, z PKB na mieszkańca na poziomie $531. Choć kraj ma kopalnie złota i złoża diamentów, naturalne bogactwa nie przyniosły dobrobytu jego mieszkańcom. Od czasu uzyskania niepodległości historia RŚA naznaczona jest przewrotami, wojnami domowymi i wynikającymi z nich klęskami głodu. Konflikty zbrojne trwają do dziś, uniemożliwiając organizacjom międzynarodowym pomoc wszystkim potrzebującym.

Poziom przestępczości w kraju dalece przekracza wszelkie rozsądne granice, a doniesienia mówią o okrucieństwach wobec ludności cywilnej. Rządy wielu państw odradzają obywatelom podróże do RŚA, choć wizy turystyczne są wydawane, a część podróżnych nadal tam jedzie. Ceny pokoi hotelowych zaczynają się od rekordowo niskich $7.

Władze USA zdecydowanie odradzają wizyty: „Nie podróżuj do Republiki Środkowoafrykańskiej (RŚA) ze względu na konflikt zbrojny, przestępczość, niepokoje społeczne i porwania… Grupy zbrojne oraz siły opozycyjne kontrolują duże obszary kraju i regularnie porywają, ranią i/lub zabijają cywilów. W razie niepokojów może dojść do zamknięcia lotniska, lądowych przejść granicznych i dróg z niewielkim wyprzedzeniem lub bez ostrzeżenia”.

2. Burundi

• Stolica: Gitega
• Liczba ludności: 14 mln

2 miejsce w naszym rankingu najbiedniejszych krajów Afryki zajmuje Burundi, z PKB na mieszkańca wynoszącym $489. Rządowi brakuje środków nawet na finansowanie sektora społecznego. Według Światowej Organizacji Zdrowia na 10 000 mieszkańców przypada w kraju zaledwie 0,7 lekarza, 7 pracowników medycznych średniego i niższego szczebla oraz 8 łóżek szpitalnych. W rezultacie szeroko rozpowszechnione są niebezpieczne choroby, takie jak malaria, gruźlica i HIV/AIDS. Często występują także cholera, zapalenie opon mózgowych i schistosomatoza.

W Burundi 37% mieszkańców nie ma żadnego wykształcenia, a 53% ukończyło jedynie szkołę podstawową (dane za 2021 rok). Według rządu i międzynarodowych agencji rekrutacyjnych w 2025 roku przeciętna miesięczna pensja wynosi od 196 700 do 228 600 franków burundyjskich ($65–75). Kwoty te wydają się znaczące na tle oficjalnej płacy minimalnej: na obszarach wiejskich wynosi ona 105 franków dziennie ($0,04), a w największych miastach, Bużumburze i Gitedze, 160 franków dziennie ($0,06).

Tak niskie dochody sprawiają, że zakupy w supermarketach są luksusem. Podróżni podają, że butelka mleka kosztuje $0,53, kilogram kurczaka około $5, a kilogram kiełbasy około $13.

Kraj przyjmuje turystów, a noclegi można znaleźć w bardzo przystępnych cenach. Pokój 1-osobowy w 5-gwiazdkowym hotelu kosztuje około $130 za noc, natomiast solidne opcje dostępne są za $25.

Departament Stanu USA odradza podróże do Burundi, ostrzegając, że może dochodzić do przestępstw z użyciem przemocy, w tym napaści, kradzieży samochodów, włamań do domów, ataków granatami i napadów z bronią. Cudzoziemcy, a także miejscowi uznani za osoby mające przy sobie gotówkę, są narażeni na ataki. Władze zauważają, że lokalnej policji często brakuje wyszkolenia i zasobów, aby skutecznie reagować.

1. Sudan Południowy: najbiedniejszy kraj Afryki

• Stolica: Dżuba
• Liczba ludności: 13,9 mln

Od kilku lat z rzędu Sudan Południowy uznawany jest za najbiedniejszy kraj kontynentu, ze średnim PKB na mieszkańca wynoszącym zaledwie $251.

To najmłodsze państwo świata, liczące niemal 14 mln mieszkańców, oficjalnie pojawiło się na mapie w lipcu 2011 roku. Początkowo Sudan Południowy budził duże nadzieje: w 2013 roku jego PKB wzrósł aż o 29,8%. Pojawili się inwestorzy, a miejscowi uwierzyli w możliwość godnego życia.

Okres prosperity trwał jednak krótko. W grudniu 2013 roku wybuchł długotrwały zbrojny konflikt międzyetniczny. Walki trwały 7 lat, pogłębiając kryzys gospodarczy. Najgorszy był 2016 rok, gdy według Trading Economics inflacja wzrosła do 549%.

W 2020 roku nastał krótki pokój, ale już w 2023 roku wybuchła kolejna wojna domowa. Niedługo później PKB Sudanu Południowego spadł o 27,6%, a inflacja ponownie skoczyła do 112%. Światowe media podają, że dziś pracuje mniej niż połowa mieszkańców kraju.

Jednak nawet ci, którym nadal udaje się zarabiać, żyją niewiele inaczej niż bezrobotni. Minimalna miesięczna pensja wynosi nieco ponad $20, zwykli pracownicy zarabiają $20–30, żołnierze $40–80, a lekarze $60–100.

Jednocześnie według podróżnych w 2024 roku w lokalnych supermarketach i na targach kilogram ryżu kosztował od $2,50 do $14, a kilogram kurczaka od $10 do $30. W raporcie z 2021 roku poświęconym głodowi na świecie sekretarz generalny ONZ António Guterres stwierdził:

Mimo powszechnego ubóstwa i trwającej przemocy Sudan Południowy nadal przyciąga część przyjezdnych. Booking.com pokazuje około 20 hoteli w kraju, z pokojami 1-osobowymi w cenie od $35 do $180. Departament Stanu USA zdecydowanie ostrzega jednak przed podróżami, wskazując, że przestępstwa z użyciem przemocy – takie jak kradzieże samochodów, strzelaniny, zasadzki, napaści, rabunki i porwania – są powszechne w całym kraju, także w stolicy, Dżubie.

Długoterminowe perspektywy Afryki

Raporty Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) wskazują, że mimo poważnych problemów dobrobyt Afryki ma rosnąć z roku na rok. Kontynent ma ku temu wszystkie potrzebne warunki. Na przykład znajduje się tu 20% światowych zasobów metali ziem rzadkich.

Do 2050 roku liczba ludności Afryki ma osiągnąć 2,5 mld osób – będzie to oznaczać większe zasoby pracy niż w Chinach. Produkty z Afryki mogą zastąpić znaczną część tego, co dziś wytwarzają chińskie firmy – pisał egipski menedżer Basil El-Baz w Financial Times. Stały wzrost dobrobytu daje nadzieję, że Afryka pewnego dnia przezwycięży głód i wojny.

FAQ

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów