Płaskowyż Shira: wysokogórski klejnot Kilimandżaro

Czasem w opisach dotyczących afrykańskiego Kilimandżaro Shira występuje jako płaskowyż, innym razem jako wulkan. Bywa też, że Shira oznacza nazwę obozów używanych podczas wypraw na Kilimandżaro albo nawet jedną z tras.

Wyjaśnijmy, co sprawia, że Shira jest tak interesująca, jakie ma cechy i którędy najlepiej do niej dotrzeć.

Co nazywa się Shirą?

Wulkan Shira

Shira jest jednym z 3 stożków wulkanicznych3 wulkany tworzące Kilimandżaro to Shira, Mawenzi i Kibo. tworzących masyw Kilimandżaro i powstała jako pierwsza. Wulkany te pojawiały się w różnych okresach w wyniku globalnych procesów tektonicznych. Około 2,3 mln lat temu aktywność wulkaniczna zaczęła przekształcać krajobraz Afryki Wschodniej. W jej wyniku uformowała się Shira – góra wulkaniczna, która wznosiła się około 5 000 m n.p.m.Szacuje się, że ostateczna wysokość wulkanu Shira wynosiła od 4 900 do 5 200 m n.p.m. ponad okoliczne równiny. Dla porównania Uhuru Peak, najwyższy punkt Kilimandżaro, ma 5 895 m n.p.m.

Wulkany mają swoje cykle życia, które z czasem kończą się wygaśnięciem aktywności. Shira jest właśnie takim wygasłym wulkanem. Ostatnie erupcje, 500 000 lat temu, utworzyły skaliste wyniesienia po zachodniej stronie Kilimandżaro, widoczne do dziś. Dlaczego jednak, patrząc na najwyższą górę Afryki, wciąż widzimy szczyty wulkanów Mawenzi i Kibo, podczas gdy po Shirze pozostał dziś tylko ciąg oddzielonych grzbietów i wierzchołków?

Płaskowyż Shira

Po wygaśnięciu wulkanu Shira 2 ważne wydarzenia zmieniły rzeźbę Kilimandżaro. Najpierw zapadł się krater wulkaniczny Shiry, tworząc obszar znany dziś jako płaskowyż Shira. Następnie, około 1 mln lat później, w pobliżu pojawił się nowy wulkan – Kibo – i wylał lawę na wschodnią część płaskowyżu.

Tak więc Shira jest zarazem wulkanem i płaskowyżem powstałym po zawaleniu się ścian krateru. Niektóre trasy wejścia na Kilimandżaro prowadzą przez płaskowyż; najbardziej znana jest trasa Lemosho. Zdecydowanie polecamy ją osobom planującym pierwsze wejście na Kilimandżaro.

Trasa Shira Plateau

W niektórych źródłach można spotkać wzmianki o trasie Shira Plateau Route, znanej także jako Shira Route, a niekiedy Londorossi Route – od nazwy bramy parku, przy której rozpoczyna się trekking. Wspinacze rzadko wybierają tę drogę ze względu na wysoko położony punkt startowy, zwykle osiągany samochodem. Tak gwałtowne rozpoczęcie trekkingu utrudnia aklimatyzację i często prowadzi do objawów związanych z wysokością.

Choć trasa Shira pokazuje spektakularne krajobrazy i pozwala spojrzeć na Kilimandżaro z innej perspektywy, jej wysoko położony start może być trudnym wyborem dla osób idących na tę górę po raz pierwszy.

Dobra wiadomość jest taka, że trasa Shira jest niemal identyczna z Lemosho, którą poprowadzono tak, by poprawić punkt startowy i uczynić wejście łagodniejszym.

Inne trasy i obozy na płaskowyżu Shira

Jak wspomniano wcześniej, trasa Shira przekształciła się we współczesną trasę Lemosho, często uznawaną za jedną z najpiękniejszych, jeśli nie najpiękniejszą, tras na Kilimandżaro. Trwa od 6 do 8 dni 

Drugą trasą, która może przecinać płaskowyż, jest trasa Northern Circuit, według statystyk najmniej popularna. Długa, panoramiczna trasa Northern Circuit ma 2 warianty startu: część operatorów zaczyna po północnej stronie Kilimandżaro, inni od zachodu. W pierwszym przypadku podróżnicy nie przejdą przez płaskowyż, ale zobaczą go, obchodząc wulkan Kibo.

Na wschód od płaskowyżu leżą 2 obozy o podobnych nazwach: Shira Camp i Shira 2 Camp. Oba przyjmują wspinaczy idących trasami Lemosho i Northern Circuit w kierunku Uhuru Peak (5 895 m n.p.m.), a Shira 2 jest również punktem postoju dla osób wybierających trasę Machame. Stamtąd można ruszyć do imponującej Lava TowerLava Tower to wyrazista formacja wulkaniczna i ważny punkt orientacyjny na trasach wejścia na Kilimandżaro; rozciągają się stąd rozległe widoki na okoliczny krajobraz. Ma około 4 600 m n.p.m. Lava Tower jest popularnym miejscem wśród turystów i stale przyciąga wspinaczy swoją imponującą formą., a następnie malowniczym trawersem południowym zejść do Barranco Camp.

Teraz łatwiej zrozumieć, dlaczego tak wiele różnych miejsc na Kilimandżaro nosi nazwę Shira. Co ciekawe, sam płaskowyż nie zawsze był tak nazywany – historia zachowała także inne określenia.

Ciekawe historie z pierwszych eksploracji

Gdy pierwsi europejscy odkrywcy wchodzili na Kilimandżaro, napotykane przez nich formacje nie miały jeszcze oficjalnych nazw. Na przykład niemiecki botanik Georg-Ludwig August Volkens, który na początku lat 90. XIX wieku spędził 15 miesięcy na badaniach Kilimandżaro, nazywał płaskowyż po prostu „bocznym płaskowyżem”, ponieważ przylega on do Kibo. Na swojej mapie z 1897 roku oznaczył go jako „Seitenplateau”, co znaczy „Płaskowyż Boczny”.

Jak widać, ta mapa nie jest zbyt dokładna. Pół wieku później brytyjski naukowiec George Salt przeanalizował notatki i mapę Volkensa, zwracając uwagę, że obszar na północny zachód od centralnego stożka Kibo wydaje się absurdalnie mały w ujęciu botanika. W rzeczywistości podczas wyprawy Georgowi Volkensowi towarzyszył kartograf Carl Lent. Lent planował stworzyć pełną i szczegółową mapę Kilimandżaro, opartą na starannych przygotowaniach, dlatego projekt miał duże znaczenie.

We wrześniu 1894 roku Lent i inni członkowie wyprawy wyruszyli do Rombo, na południowy wschód od Kilimandżaro. W tym czasie niemieckie siły wojskowe, reprezentujące w regionie Cesarstwo Niemieckie, brutalnie tłumiły powstania lokalnych przywódców sprzeciwiających się rządom kolonialnym. W odpowiedzi na represje wśród rdzennej ludności narastał opór. Wojownicy z Rombo zaatakowali grupę Lenta, zabijając 15 osób, w tym 26-letniego geologa Karla Lenta.

Z powodu tej tragedii kartograficzne opracowanie Kilimandżaro pozostało niedokończone. Dopiero 18 lat później niemieccy badacze Fritz Klute i Eduard Oehler stworzyli pierwszą szczegółową i dokładną mapę. Na cześć Carla Lenta nazwali jego imieniem dolinę między płaskowyżem a Kibo (dziś określa się ją jako „Lent’s Hills”).

Po Volkensie i Lencie płaskowyż badał niemiecki podróżnik Hans Meyer, który zasłynął jako pierwszy zdobywca najwyższego szczytu Kilimandżaro, Uhuru. Meyer wszedł na płaskowyż od północnego wschodu i odpoczywał w jaskini znanej jako Galuma, nazwanej od lokalnego wodza, który uciekł i tułał się po okolicy.

Co ciekawe, nazwa Galuma pojawia się w różnych źródłach raz w liczbie pojedynczej, raz mnogiej. W tamtym czasie płaskowyż nie miał jeszcze własnej nazwy, dlatego Meyer określał go w notatkach jako Galuma Plateau. Tej nazwy używali także geografowie Eduard Oehler i prof. dr Fritz Jaeger. Od 1920 roku coraz powszechniej przyjmowała się jednak nazwa Shira Plateau i dziś jest ona standardowym oznaczeniem na mapach oraz w innych źródłach.

Gdzie leży płaskowyż Shira?

Płaskowyż leży 340 km na południe od równika. Jako część masywu wulkanicznego Kilimandżaro Shira znajduje się w północnej Tanzanii, niedaleko granicy z Kenią.

Jak wygląda krajobraz Shiry?

Shira to stosunkowo płaski płaskowyż na zachodnim ramieniu masywu Kilimandżaro, zajmujący 62 km². Różnica wysokości ze wschodu na zachód mieści się w granicach 500 m. Innymi słowy, gdy wejdziesz na płaskowyż i poruszasz się po jego powierzchni, nie ma już dużych przewyższeń.

Średnia wysokość płaskowyżu wynosi około 3 600 m n.p.m. Jeśli uwzględnić wszystkie wyższe punkty, wysokość waha się od 3 500 do 3 962 m n.p.m.

Ta rozległa przestrzeń jest skalistą równiną z licznymi, wyraźnie widocznymi głazami różnej wielkości. Większość płaskowyżu porasta roślinność. Na północ od płaskowyżu znajdują się podmokłe obszary ze stojącą słodką wodą oraz liczne strumienie spływające ku północnym zboczom góry.

W północnej części Shiry można znaleźć liczne fragmenty obsydianu, szklistego materiału wulkanicznego. Miejscowa ludność używała go do wyrobu grotów strzał; obsydianowe groty odkryto w jaskiniach płaskowyżu. Jedna z najwcześniejszych wzmianek na ten temat pojawiła się w artykule entomologa George’a Salta dla The Geographical JournalThe Geographical Journal to czasopismo Royal Geographical Society w Londynie, założonego w 1831 roku. Ukazuje się kwartalnie, ma charakter akademicki i jest recenzowane przez badaczy. w 1951 roku. Co ciekawe, najstarsze narzędzia obsydianowe to pięściaki znalezione w sąsiedniej Kenii.

Można się zastanawiać, skąd wzięły się artefakty kulturowe na tak jałowym, wysokogórskim obszarze, gdzie nigdy nie było stałych osad. Wygląda na to, że lokalny lud Chagga przemieszczał się między wioskami położonymi na różnych zboczach góry, korzystając ze szlaków przecinających płaskowyż. Dr Balletto, członek Kilimanjaro Mountain Club, odnotował w krótkim artykule dla klubowego czasopisma z 1965 roku, że klany Chagga prowadziły handel w XIX i XX wieku. Według relacji mieszkańcy różnych wiosek spotykali się w jaskiniach na płaskowyżu, przynosząc cenne przedmioty na wymianę. Wspomina o tym także badaczka Kathleen M. Stahl w książce History of the Chagga People of Kilimanjaro.

Jakie szczyty i wzgórza otaczają płaskowyż?

Płaskowyż otaczają skaliste wychodnie od zachodu i południa. Od zachodu ogranicza go grzbiet Shira, a od południa ciąg osobnych wyniesień, z których najbardziej wyrazista jest Katedra Shira. Zgodnie z nazwą ten kamienny grzbiet wznosi się nad urwiskiem na południowym skraju zapadniętego krateru wulkanu Shira i rzeczywiście przypomina ruiny katedry – wraz z podporowymi przyporami i centralną iglicą.

Katedra Shira

Na niektórych starszych mapach Katedra Shira była oznaczana jako Dome, co wynika z błędu tłumaczenia z niemieckiego na angielskiPoczątkowo Kilimandżaro badali niemieccy naukowcy, ponieważ kontynentalne terytorium dzisiejszej Tanzanii należało do Cesarstwa Niemieckiego. Po klęsce cesarstwa w I wojnie światowej obszar przeszedł pod administrację brytyjską, co sprowadziło na Kilimandżaro kolejnych brytyjskich odkrywców. Gdy powstawały nowe mapy, część toponimów tłumaczono bezpośrednio z niemieckiego, bez uwzględnienia szczegółów historycznych. Doprowadziło to do błędów, które przetrwały do dziś.. Niemieckie słowo „Dom” przełożono tam jako Dome, ale określenie „Shira Dome” używane na części map jest błędne. Grzbiet bardziej przypomina katedrę niż kopułę. Dla kontrastu, górną część sąsiedniego wulkanu Kibo można by opisać właśnie jako kopułę. Takie błędy tłumaczeniowe z niemieckiego bywają mylące; kolejny przykład omówimy dalej.

Główny wierzchołek Cathedral Point wznosi się na 3 872 m n.p.m. Jest popularnym celem końcowym wyjść aklimatyzacyjnychWyjście aklimatyzacyjne to dzienny trekking na większą wysokość niż obóz, w którym spędzisz noc. Takie wyjścia zaleca się podczas wypraw górskich, ponieważ wspierają adaptację organizmu do wysokości i pomagają ograniczyć objawy choroby wysokościowej. dla osób zdobywających Kilimandżaro przez płaskowyż. To również niezwykle piękne miejsce: przy dobrej pogodzie widać stąd zarówno sam płaskowyż, jak i równiny leżące poniżej południowych stoków góry. Zdecydowanie warto podjąć wysiłek i wejść na Cathedral Point Shira Peak.

Na zachód od Cathedral Point stoi samotna Shira Needle, a na wschodzie leży East Shira Hill. Obie formacje są wyraźne w krajobrazie i warte uwagi.

Grzbiet Shira

Zachodnią granicę płaskowyżu Shira wyznacza grzbiet Shira z 2 wyróżniającymi się wierzchołkami: Klute Peak i Johnsell Point. Klute Peak nosi imię niemieckiego badacza Fritza Klutego, który wraz z Eduardem Oehlerem jako pierwszy wszedł w 1912 roku na najwyższy punkt wulkanu Mawenzi. Następnie naukowcy badali Shirę, nanosząc na mapę wszystkie napotkane formacje.

Ani Cathedral Point, ani Klute Peak nie są najwyższymi punktami płaskowyżu. Najwyższy jest Johnsell Point, wznoszący się na 3 962 m n.p.m. Ten wierzchołek również leży na grzbiecie Shira.

Platz Peak/Cone Place

Na wielu mapach na Shirze zaznaczono jeszcze jedną charakterystyczną formację, która najprawdopodobniej powstała w wyniku ostatnich erupcji dawnego wulkanu. Często określa się ją jako Cone Place. To kolejny powszechny błąd związany z historią wczesnych badań Kilimandżaro i niepoprawnym tłumaczeniem z niemieckiego na angielski. Na starych niemieckich mapach figuruje jako „Platzkegel” lub „Platz Kegel”. Brytyjczycy potraktowali słowo „Platz” jako „place”, czyli „miejsce”, stąd powstała nazwa „Cone Place”.

W rzeczywistości Platz to nazwisko. W 1898 roku pionier wspinaczki Hans Meyer wrócił na Kilimandżaro na kolejną wyprawę, tym razem w towarzystwie alpinisty i artysty Ernsta Heinricha Platza, miłośnika gór. Podczas tej ekspedycji Platz wykonał liczne szkice i fotografie Kilimandżaro; wiele z nich wykorzystano później jako ilustracje w książce Meyera o wejściu na dach Afryki.

Najwyższy punkt stożkowego wzniesienia nazwano na jego cześć Platz Peak; ma 3 840 m n.p.m. To brytyjski badacz George Salt jako pierwszy poprawił mapy. Mimo to nawet dziś formacja bywa oznaczana jako „Platz Cone”.

Lent Hills i Lent Valley

Jak wspomniano wcześniej, w latach 1893–1894 młody niemiecki geolog Carl Lent prowadził szeroko zakrojone badania Kilimandżaro. Planował podjąć znaczące prace kartograficzne dotyczące góry. Niestety jego życie zostało tragicznie przerwane, gdy grupa wojowników Chagga z Rombo zaatakowała wyprawę, zabijając kilku jej członków, w tym samego Lenta.

Dziś na mapach płaskowyżu widnieją wzgórza nazwane na cześć Carla Lenta. Określa się je jako Lent Hills albo Lent Group. Wznoszą się do około 4 800 m n.p.m., dlatego podczas opadów mogą pokrywać się śniegiem. W takie dni, patrząc od strony Kenii, widać ośnieżone wzgórza po prawej stronie Kibo. Między tymi wzgórzami a stokami Mount Kibo leży szeroka dolina, również nazwana imieniem tego wczesnego badacza Kilimandżaro.

Carl Lent jest pochowany na południowych stokach Kilimandżaro, na dawnym niemieckim cmentarzu wojskowym w Marangu. Jego grób znajduje się na terenie obecnego kolegium nauczycielskiego przy drodze do bram Marangu.

FAQ: płaskowyż Shira

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów