Najzimniejsze kraje Afryki: 6 miejsc, w których na pewno przydadzą się kurtka, czapka i rękawiczki

Gdzie w Afryce można zobaczyć śnieg i temperatury spadające do −20 °C? Od alpejskiej „Małej Szwajcarii” w Maroku po skute lodem szczyty Kilimandżaro – oto najzimniejsze miejsca na kontynencie.

Listę najzimniejszych krajów Afryki otwierają Lesotho, Maroko, Republika Południowej Afryki, Etiopia i Tanzania, a także wyżynne regiony Ugandy oraz Demokratycznej Republiki Konga. W wielu częściach tych krajów temperatury regularnie spadają poniżej 0 °C, niemal każdej zimy pada śnieg, a miejscami wciąż można zobaczyć lodowce. Jak jednak tak chłodne warunki mogą istnieć na najgorętszym kontynencie świata?

Powód jest prosty: Afryka to nie tylko pustynie i sawanny. Kontynent przecinają rozległe systemy górskie, z których wiele wznosi się na ponad 4 000–5 000 m n.p.m. Wysoko w górach pojawiają się mróz, śnieg i alpejskie krajobrazy – nawet w pobliżu równika.

W tym artykule przyglądamy się 6 najzimniejszym krajom Afryki, w których klimat często przypomina Europę Północną.

1. Lesotho: oficjalnie najzimniejszy kraj Afryki

Lesotho jest krajem wyjątkowym, ponieważ całe jego terytorium leży powyżej 1 400 m n.p.m. Średnia wysokość wynosi około 2 160 m n.p.m. Dzięki tej niezwykłej geografii klimat wyraźnie różni się od warunków panujących w otaczającej je Republice Południowej Afryki.

Krajobraz tworzą wyżynne łąki z karłowatymi krzewami, skaliste płaskowyże oraz alpejska tundra na większych wysokościach.

Lesotho jest też jednym z zaledwie 2 miejsc w Afryce Południowej, gdzie można jeździć na nartach lub snowboardzie. Afriski Mountain Resort leży w górach Maluti, na wysokości ponad 3 200 m n.p.m. Główny stok ma około 1 km długości. W sezonie od czerwca do sierpnia przyjeżdżają tu tysiące miłośników sportów zimowych. Ośrodek działa głównie na sztucznym śniegu; są tu trasy narciarskie i snowboardowe, stoki dla początkujących oraz tory do snow tubingu.

2. Maroko: miasto Ifrane

Maroko zwykle kojarzy się z Saharą, ale środkową część kraju przecina Atlas – potężne pasmo górskie wznoszące się powyżej 4 000 m n.p.m. To właśnie tutaj panuje jeden z najchłodniejszych klimatów Afryki Północnej.

Miasto Ifrane leży w Atlasie Średnim, na wysokości ponad 1 650 m n.p.m., i jest najzimniejszym miejscem na kontynencie. W 1935 roku temperatura spadła tu do −23,9 °C. Śnieg pada co roku i potrafi utrzymywać się przez wiele tygodni.

W Atlasie Wysokim, najwyższej części pasma Atlasu, warunki są jeszcze surowsze. Według Morocco Next temperatury na Dżabal Tubkal (4 167 m n.p.m.) mogą w najchłodniejszych okresach spadać do −20 °C.

Przyroda marokańskich gór wyraźnie kontrastuje z pustynnymi regionami kraju. Wśród alpejskich łąk rosną cedry i jałowce, a wiosną, po stopieniu śniegu, doliny zamieniają się w kwitnące pola – rzadki i uderzający widok w Afryce Północnej.

3. Republika Południowej Afryki: Sutherland i Góry Smocze

Republika Południowej Afryki należy do najbardziej zróżnicowanych klimatycznie krajów kontynentu. Wybrzeża są zazwyczaj łagodne, ale niewielkie miasteczko Sutherland w prowincji Przylądkowej Północnej uchodzi za najzimniejsze miejsce w kraju. Od czerwca do sierpnia nocą temperatury spadają do −8, a nawet −12 °C, za dnia rzadko przekraczają 7 °C. Wynika to z położenia na wysokości około 1 450–1 500 m n.p.m.

Na wschodzie kraju leżą Góry Smocze, których szczyty wznoszą się powyżej 3 480 m n.p.m. Na większych wysokościach regularnie pada śnieg, a temperatury potrafią spadać znacznie poniżej zera. Powyżej 3 000 m n.p.m. często notuje się wartości sięgające −15 °C.

Lokalny krajobraz tworzą przede wszystkim zielone łąki i doliny, chłodne potoki oraz wodospady. Zimą, od czerwca do sierpnia, szczyty często giną w chmurach.

4. Etiopia: góry Semien

Wyżyna Abisyńska jest jednym z najwyższych płaskowyżów Afryki. To tutaj leżą góry Semien, osiągające wysokości powyżej 4 500 m n.p.m. Mimo bliskości równika klimat przypomina warunki wysokich gór alpejskich.

Podobnie jak w innych wysoko położonych regionach Afryki, krajobraz zdominowany jest przez zielone łąki i doliny. Żyją tu gatunki endemiczne, niespotykane nigdzie indziej, m.in. wilk etiopski i pawiany dżelada, przystosowane zarówno do niskich temperatur, jak i rozrzedzonego powietrza.

Charakterystyczną cechą regionu są silne wahania temperatury w ciągu jednej doby: za dnia może być 15 °C, a nocą poniżej zera. Utrudnia to uprawę roli, dlatego miejscowi pasterze tradycyjnie noszą wełniane płaszcze, a domy buduje się z kamienia i grubych murów, aby dłużej zatrzymywały ciepło.

Istnieje też dawne lokalne wierzenie dotyczące niewielkich drzew nazywanych „genwarar” – to nieformalna nazwa używana najwyraźniej wyłącznie przez mieszkańców. Wierzono, że w tych drzewach mieszkają złe duchy, a ścięcie jednego z nich mogło sprawić, że duch opęta człowieka. Wierzenie to odnotował na początku XIX wieku podróżnik Nathaniel Pearce w swoim dzienniku, opublikowanym później jako The Life and Adventures of Nathaniel Pearce (1831). Dokładny gatunek drzewa pozostaje jednak nieznany.

5. Tanzania: Kilimandżaro

Tanzania, ze swoimi rozległymi sawannami w parkach narodowych, takich jak Serengeti, Tarangire czy Arusha, może wydawać się ostatnim miejscem, w którym spodziewasz się chłodu. A jednak to właśnie tutaj wznosi się najwyższy szczyt Afryki – Kilimandżaro, 5 895 m n.p.m. Jego wierzchołek, Uhuru Peak, wciąż pokrywają lodowce, a mimo położenia zaledwie 330 km na południe od równika sporadycznie pada tu śnieg.

Przy wejściu do Parku Narodowego Kilimandżaro (na przykład przy Marangu Gate, na około 1 800 m n.p.m.) temperatury w ciągu dnia są zwykle ciepłe i wynoszą 21–27 °C, choć od kwietnia do maja oraz w listopadzie może być deszczowo. Wraz z podejściem temperatura spada o około 6–7 °C na każde 1 000 m wysokości. Na Uhuru Peak w dzień utrzymuje się w okolicach 0 °C, a nocą może spaść do −15 °C. W ostatnich latach opady śniegu stały się mniej przewidywalne i mogą wystąpić o każdej porze roku.

W 2021 roku Altezza Travel przeprowadziła badanie. Zespół monitorował szczyt za pomocą zdjęć satelitarnych i przygotował roczny raport o warunkach śniegowych na Kilimandżaro, uzupełniony fotografiami.

Kilimandżaro jest jednym z niewielu dużych szczytów górskich przystępnych dla osób o umiarkowanej kondycji. Zbocza są stosunkowo łagodne, więc nie jest potrzebny techniczny sprzęt wspinaczkowy. Trening ma znaczenie, ale żeby stanąć w najwyższym punkcie Afryki, nie trzeba być zawodowym sportowcem.

W osobnej liście kontrolnej zebraliśmy wszystko, co warto uwzględnić podczas planowania trekkingu wysokogórskiego. Przyda się każdemu, kto planuje wejście na najwyższy szczyt Afryki albo dopiero rozważa taką wyprawę.

6. Uganda i Demokratyczna Republika Konga: Rwenzori, czyli „Góry Księżycowe”

Na granicy Ugandy i Demokratycznej Republiki Konga leży pasmo Rwenzori. Jego najwyższy punkt – Margherita Peak na Mount Stanley – osiąga 5 109 m n.p.m. Według Dartmouth College góry te zbudowane są z bardzo starych formacji skalnych, liczących ponad 570 mln lat i sięgających prekambru. Dla porównania, mniej więcej w tym okresie na Ziemi miało pojawić się życie wielokomórkowe.

Klaudiusz Ptolemeusz, grecko-rzymski matematyk, astronom i geograf żyjący około 100–170 roku n.e., nazywał Rwenzori „Górami Księżycowymi”. Starożytni uczeni sądzili, że mogą tu leżeć źródła Nilu – i częściowo mieli rację. Rzeki wypływające z tego pasma zasilają systemy jezior połączone z dorzeczem Nilu przez rzekę Semliki.

Na górnych zboczach i płaskowyżach temperatury często spadają poniżej 0 °C, a na szczytach mogą osiągać −10 °C lub mniej. Nawet na wysokości 3 000–4 000 m n.p.m. w ciągu dnia zwykle jest tylko 10–15 °C, podczas gdy nocą przez większą część roku temperatura utrzymuje się w granicach 2–6 °C.

W Rwenzori wciąż zachowały się jedne z nielicznych lodowców leżących przy równiku. Dziś większość z nich przetrwała na 3 najwyższych szczytach – Mount Stanley, Mount Speke i Mount Baker – powyżej 4 800 m n.p.m. Na początku XX wieku było tu 43 lodowców, zajmujących około 7,5 km², jednak w ciągu ostatniego stulecia dramatycznie się skurczyły z powodu zmian klimatu.

Najczęściej zadawane pytania

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.