19 największych wodospadów świata

Najwyższym wodospadem świata jest Tugela w Republice Południowej Afryki (948 m). Najpotężniejszy pod względem przepływu jest Inga w Kongu: w każdej sekundzie przepływa przez niego 25 768 000 litrów wody. To jednak tylko część listy – na świecie są dziesiątki wodospadów, których skala potrafi zaskoczyć. Więcej o nich przeczytasz w materiale Altezza Travel.

Największe wodospady świata według szerokości i objętości przepływu

Wodospady Iguazú, Argentyna / Brazylia

Iguazú to największy system wodospadów na świecie. Wysokość poszczególnych kaskad sięga 60–80 m, czyli mniej więcej wysokości 20–25-piętrowego budynku. Około 275 kaskad rozciąga wodospad na niemal 2,7 km wzdłuż granicy Argentyny i Brazylii. Powstał tam, gdzie rzeka przecina krawędź bazaltowego płaskowyżu Paraná. Najbardziej imponujący odcinek nosi nazwę Gardzieli Diabła (Garganta del Diablo). To klif w kształcie litery U, wysoki na 82 m, w który spadają potężne strumienie wody, unosząc obłok pyłu wodnego na dziesiątki metrów.

Około 80% wodospadów leży po stronie argentyńskiej, a pozostałe 20% po brazylijskiej. Parki narodowe po obu stronach granicy są ostoją rzadkich gatunków ptaków, jaguarów, tukanów i roślin tropikalnych. Jak podaje The Times, po stronie argentyńskiej można oglądać wodę z bardzo bliska, podpłynąć pod nią łodzią i przejść pobliskimi mostami wiszącymi. Strona brazylijska daje przede wszystkim szerokie, panoramiczne widoki.

Wodospady Wiktorii, Zambia / Zimbabwe

W języku miejscowego ludu Lozi wodospad nazywa się Mosi-oa-Tunya, czyli „dym, który grzmi” – od potężnego huku wody i mgły widocznej z odległości dziesiątek kilometrów.

Wodospady Wiktorii mają około 108 m wysokości, ale jeszcze większe wrażenie robi ich szerokość. Rzeka Zambezi spada tu z klifu szerokiego niemal 1 708 m, tworząc największą nieprzerwaną kurtynę wodną na świecie. W porze deszczowej ogromne masy wody unoszą gęstą mgłę widoczną z wielu kilometrów. Skala wodospadu pozwala obserwować go z kilku perspektyw naraz – z brzegu rzeki, z przeciwległych klifów i z powietrza.

Jeden z najbardziej rozpoznawalnych i największych wodospadów Afryki powstał tam, gdzie rzeka przecina płaskowyż z bazaltuBazalt to twarda, ciemna skała wulkaniczna. i spada do głębokiego kanionu. To także miejsce, w którym afrykańska sawanna styka się z ekosystemem rzeki Zambezi. Krajobraz zmienia się wraz z porami roku: w czasie deszczów powstaje potężna, ciągła ściana wody, a w porze suchej odsłaniają się skaliste fragmenty i słynny Devil’s Pool – naturalna skalna niecka na krawędzi wodospadu.

Od strony Zimbabwe najlepiej widać wodospady na wprost, natomiast od strony Zambii można podejść niemal do samej krawędzi. Najbardziej spektakularna perspektywa otwiera się jednak z helikoptera.

W pobliżu stoi historyczny most o tej samej nazwie, zbudowany w 1905 roku i liczący ponad 100 lat. Nadal łączy Zimbabwe z Zambią, a jednocześnie służy jako miejsce skoków bungee i punkt widokowy.

Wodospady Inga, Kongo

Wodospady Inga leżą na rzece Kongo, w pobliżu portowego miasta Matadi w Demokratycznej Republice Konga. Nie przypominają klasycznego, pionowego wodospadu. To seria kaskad rozciągniętych na około 15 km, o łącznej wysokości około 96 m.

Pod względem średniej objętości przepływu są uznawane za najpotężniejszy wodospad świata: szacowany przepływ wynosi 25 768 m³/s. To 25 768 000 litrów na sekundę, czyli mniej więcej 10 basenów olimpijskich w każdej sekundzie. 

Przez Inga przepływa niemal 10 razy więcej wody niż przez słynny wodospad Niagara (2 832 m³/s). Ponieważ wodospady leżą w odległym, trudno dostępnym rejonie, ich znaczenie wiąże się bardziej z potencjałem energetycznym niż z turystyką. Rząd Konga zbudował już elektrownie Inga 1 i Inga 2 oraz planuje uruchomienie wielkoskalowego projektu hydroenergetycznego Grand Inga. Mimo że finansowanie zabezpieczono wiele lat temu, budowa wciąż się nie rozpoczęła.

Wodospady Livingstone’a, Kongo

Seria 32 progów rzecznych na rzece Kongo ciągnie się przez 354 km, a łączny spadek pionowy wynosi około 260 m. Na tym odcinku notuje się jeden z najwyższych średnich przepływów wody na świecie – 25 060 m³/s, czyli 25 060 000 litrów na sekundę. W niektórych miejscach koryto rzeki zwęża się do mniej niż 300 m, co wyraźnie zwiększa siłę nurtu i potencjał hydroenergetyczny.

Z perspektywy turystycznej wodospady Livingstone’a nie należą do popularnych. Odległe położenie, trudny dojazd i brak pobliskiej infrastruktury ograniczają rozwój turystyki.

Najwyższe wodospady świata

Wodospad Tugela, Republika Południowej Afryki

Dziś Tugela uchodzi za najwyższy wodospad świata. To zespół sezonowych wodospadów położonych w Górach Smoczych w Republice Południowej Afryki, na terenie Parku Narodowego Royal Natal. Łączna wysokość wynosi 948 m. Woda spada z płaskowyżu Mont-aux-Sources kilkoma kaskadami.

Najlepszy czas na wizytę przypada od marca do kwietnia, gdy po opadach zwiększa się przepływ wody. Od listopada do lutego wodospad staje się jeszcze potężniejszy, choć szlaki bywają śliskie, a widoczność słabsza.

Do najwyższego wodospadu świata można dojść trasą Sentinel Peak, prowadzącą na szczyt Amphitheatre i otwierającą szerokie widoki na dolinę. Wędrówka ma 11–12 km i kończy się metalową drabiną z łańcuchami poprowadzoną wzdłuż pionowego klifu. Łagodniejszy wariant to Tugela Gorge Trail, biegnący przez około 15 km wzdłuż rzeki i przez wąwóz. Jest mniej stromy, a przy tym bardzo malowniczy.

Wodospad Mattenbach, Szwajcaria

Mattenbach to kaskadowy wodospad z 4 głównymi progami, spływający wschodnią ścianą doliny Lauterbrunnen w kantonie Berno w Szwajcarii. Wodospad jest zasilany przede wszystkim wodą roztopową z lodowców Schilthorn i Giesen. 

Jego łączną wysokość wcześniej szacowano na około 840 m, co plasowało go wśród najwyższych kaskadowych wodospadów Europy. W 2020 roku zespół Vertical Water Canyoning Team przeprowadził nowe pomiary i oszacował wysokość na 930 m, dzięki czemu Mattenbach uznano za najwyższy kaskadowy wodospad Eurazji.

Najlepszy czas na wizytę przy wodospadzie Mattenbach trwa od wczesnej wiosny do późnego lata, gdy topnieją śnieg i lód, a przepływ wyraźnie rośnie. W suche lata woda może znacząco opadać, zwłaszcza pod koniec sezonu.

Wodospad Tres Hermanas, Peru

To najwyższy wodospad Peru i 3. najwyższy na świecie, z łącznym spadkiem około 914 m. Składa się z 3 potężnych, schodkowych kaskad spadających do głębokiego kanionu – stąd jego nazwa.

Od czasu odkrycia na początku lat 2000. i uznania za jeden z najwyższych wodospadów świata dostęp do niego pozostaje skrajnie ograniczony. Dotarcie pieszo lub transportem lądowym jest praktycznie niemożliwe: teren otacza gęsty, pozbawiony wytyczonych ścieżek las deszczowy. W praktyce jedynym realnym sposobem zobaczenia wodospadu Tres Hermanas jest lot nad nim, a nawet to wymaga specjalnego zezwolenia SERNANP, peruwiańskiej Narodowej Służby Obszarów Chronionych.

Wodospad leży głęboko w Parku Narodowym Otishi, odległym obszarze chronionym, gdzie żyją rzadkie gatunki zwierząt i ptaków. Otaczająca go dżungla pozostaje w dużej mierze nietknięta. Po intensywnych deszczach przepływ staje się szczególnie silny i widowiskowy, ale nawet w suchych miesiącach wodospad nie wysycha całkowicie.

Najlepszy czas na wizytę – a dokładniej na przelot nad wodospadem – przypada od maja do listopada, gdy w tej części dorzecza Amazonki opady są mniejsze, a uporczywa mgła występuje rzadziej. W porze deszczowej, od grudnia do kwietnia, odwołania lotów z powodu pogody zdarzają się znacznie częściej.

Wodospad Oloʻupena, Hawaje, USA

Wodospad Oloʻupena znajduje się na najwyższym klifie morskim świata, na hawajskiej wyspie Molokai. Woda zsuwa się niemal pionowym zboczem z wysokości 900 m prosto do Oceanu Spokojnego.

Oloʻupena robi największe wrażenie od listopada do marca. W tym okresie opady są obfite, a przepływ pozostaje względnie stabilny. W suchych miesiącach, podobnie jak wiele olbrzymich wodospadów, może niemal zniknąć.

Wodospad Yumbilla, Amazonas, Peru

Położona w regionie Amazonas w północnym Peru Yumbilla należy do systemu kaskad wraz z wodospadami Chinata i Pabellón. Składa się z około 4–5 progów. Mimo stosunkowo niewielkiej objętości przepływu osiąga około 895 m wysokości. Górny punkt leży na wysokości mniej więcej 2 720 m n.p.m., a podstawa około 1 830 m n.p.m.

Szlak zaczyna się w miejscowości Cuispes i prowadzi przez las tropikalny, z podejściami, przekraczaniem strumieni i śliskimi odcinkami, szczególnie w porze deszczowej. Najlepszy czas na wizytę przypada od maja do sierpnia, gdy opady słabną.

Vinnufossen, Norwegia

Wielostopniowy wodospad na rzece Vinnu w Norwegii, zasilany przez lodowiec Vinnufonna. Jego łączny spadek wynosi 845 m. Spływając po zboczu góry, wodospad stopniowo rozszerza się do ponad 150 m. Do wodospadu prowadzą kamienne schody o długości około 300 m, z kilkoma platformami widokowymi po drodze.

Najlepszy czas na wizytę to wiosna i wczesne lato, od maja do lipca, gdy topnienie śniegu i lodowca osiąga maksimum. Schody są zwykle otwarte od 15 maja do 1 listopada; poza tym okresem dostęp może być ograniczony z powodu śliskiej nawierzchni.

Wodospad Brown, Nowa Zelandia

Wodospad Brown leży w Doubtful Sound, w południowo-zachodniej Nowej Zelandii, na terenie Parku Narodowego Fiordland. Wypływa z niewielkiego alpejskiego jeziora Brown, położonego na wysokości około 836 m n.p.m. Gdy po intensywnych opadach jezioro przelewa się przez brzeg, woda spada po skalistych zboczach, tworząc długi, wielostopniowy strumień.

Wysokość wodospadu wynosi 836 m. W przeciwieństwie do innych największych wodospadów świata, gdzie woda spada niemal pionowo, Brown opada łagodniejszym kątem, gładko sunąc po skalnych powierzchniach i stając się szerszy oraz silniejszy w porach deszczowych.

Położony w jednym z najbardziej odległych i trudno dostępnych rejonów kraju, wodospad najlepiej oglądać z wody podczas rejsów przez fiordFiord to wąska, kręta zatoka morska o stromych, skalistych brzegach. Doubtful Sound.

Najsłynniejsze wodospady świata

Wodospad Niagara, USA / Kanada

Wodospad Niagara ma tylko około 51 m wysokości, ale objętość przepływającej wody czyni go jednym z najbardziej niezwykłych wodospadów świata. Jego średni przepływ wynosi 2 832 m³/s, czyli 2 832 000 litrów na sekundę. Wodospad składa się z 3 części: Horseshoe, American i Bridal Veil Falls. Najsilniejszy nurt obserwuje się zwykle przy Horseshoe Falls, zwłaszcza latem.

Od strony kanadyjskiej rozciągają się panoramiczne widoki na Horseshoe Falls, a od strony amerykańskiej można podejść bardzo blisko wody. Większość przepływu, a więc również potencjał energetyczny, reguluje porozumienie zawarte w 1950 roku między USA i Kanadą: poza sezonem oraz nocą utrzymywane są minimalne poziomy przepływu, natomiast pozostała woda trafia do produkcji energii wodnej.

Wodospad Yosemite, Kalifornia, USA

Łączny spadek wodospadu Yosemite wynosi około 740 m. Wodospad dzieli się na 3 wyraźne odcinki: górny, środkowy i dolny. Wiosną, gdy w Sierra Nevada topnieje śnieg, wszystkie 3 kaskady są pełne. Pod koniec lata wodospad niemal wysycha.

Do wyboru jest kilka punktów widokowych, w tym spacer do podstawy, gdzie woda łączy się z rzeką, albo wędrówka na górną krawędź. Choć Yosemite nie należy do najwyższych wodospadów świata, jego skala na tle otaczającego krajobrazu sprawiła, że stał się jednym z najsłynniejszych.

Wodospad Kalambo, Tanzania / Zambia

Kalambo to 2. najwyższy nieprzerwany wodospad w Afryce. Jego najwyższy spadek ma 215 m, ale rzeka płynie dalej kaskadami przez niemal 700 m na dystansie 10 km.

Wykopaliska archeologiczne prowadzone tu w latach 50. XX wieku ujawniły ślady wczesnej obecności człowieka, datowane na około 250 000 lat. Wśród znalezisk są narzędzia kamienne i pozostałości dawnych domostw. Ze względu na znaczenie archeologiczne wodospad Kalambo został w 1964 roku uznany za narodowy pomnik Zambii, a w 2009 roku wpisany na wstępną listę światowego dziedzictwa UNESCO.

W Zambii najbliższym miastem jest Mbala, oddalona o około 65 km; przejazd zajmuje nieco ponad 1 godzinę. Z Tanzanii najdogodniejsza trasa prowadzi przez Sumbawangę na południowym zachodzie kraju, a następnie 116 km samochodem, co zajmuje około 2,5 godziny.

Blood Falls, Antarktyda

Spod Lodowca Taylora wypływa słona woda bogata w żelazo, barwiąc powierzchnię lodu na intensywną czerwień. To niezwykłe zjawisko naturalne odkrył w 1911 roku australijski geolog Thomas Griffith Taylor.

Wcześniej naukowcy sądzili, że kolor mogą powodować glony. Jednak badanie z 2017 roku opublikowane w Journal of Glaciology rozstrzygnęło tę kwestię. Czerwień wynika z wysokiego stężenia tlenku żelaza. W kontakcie z tlenem zachodzi utlenianie, powstaje rdza, a woda zyskuje charakterystyczną barwę.

Mimo odległego położenia i trudnego dostępu Blood Falls stał się obiektem badań naukowych. Wizyta w tym miejscu wymaga specjalnego przygotowania i ścisłego przestrzegania zasad ochrony środowiska, kluczowych dla zachowania kruchego lokalnego ekosystemu.

Wodospad Detian, Wietnam / Chiny

Jeden z największych transgranicznych i najpiękniejszych wodospadów Azji leży na rzece Quây Sơn, oddzielającej Wietnam od Chin. System wodospadu składa się z 3 głównych kaskad spadających z progów różnej wysokości. Łączna wysokość wynosi około 70 m. Wokół rośnie bujna roślinność tropikalna, a w okolicy żyje wiele rzadkich zwierząt i ptaków, m.in. langur białogłowy, niewielki gatunek jelenia zwany piżmowcem oraz błękitna sroka chińska.

Strona chińska daje panoramiczne widoki, a po stronie wietnamskiej można iść ścieżkami blisko kaskad. Objętość wody zależy od sezonu: w szczycie letnich deszczów (czerwiec–sierpień) kaskady tworzą huczącą kurtynę wodną, natomiast w porze suchej (grudzień–luty) niektóre odcinki mogą niemal wysychać. Najlepszy czas na wizytę to wrzesień–październik, tuż po porze deszczowej. Z Chin najwygodniejszy dojazd prowadzi z miasta Chongzuo, a z Wietnamu – z Cao Bằng.

Największy wodospad świata ukryty pod wodą

Prawdziwy rekordzista pod względem rozmiaru leży w Cieśninie Duńskiej, choć nie da się go zobaczyć ani z lądu, ani z powierzchni wody. Znajduje się między Islandią a Grenlandią, gdzie spotykają się 2 baseny oceaniczne – Morze Norweskie i Morze Irmingera. Zimna, gęsta woda opada tu pod cieplejszą, tworząc gigantyczną podwodną kaskadę o wysokości około 3 150 m – ponad 3 razy wyższą niż wodospad Tugela.

Według Amerykańskiej Narodowej Administracji Oceanicznej i Atmosferycznej (NOAA) przepływ osiąga 3,5 mln m³/s. To około 3 500 000 000 litrów na sekundę, czyli 40 000 razy więcej niż w przypadku wodospadu Niagara. Mimo ogromnej siły pozostaje całkowicie ukryty pod powierzchnią oceanu i można go wykryć jedynie za pomocą specjalistycznych instrumentów oceanograficznych.

FAQ

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów