Dar es Salaam, suahilijska stolica Tanzanii

Dar es Salaam, handlowa stolica i największe miasto Tanzanii, pozwala zobaczyć, jak kultura suahili splata się ze współczesnym życiem. Miasto, pieszczotliwie nazywane „Dar”, jest 5. najludniejszą metropolią Afryki i wciąż rośnie w zawrotnym tempie. Są tu plaże, dawne ruiny, muzea historyczne, a niedaleko miasta leżą imponujące obszary chronione.

To przewodnik po Dar es Salaam – pięknej metropolii Tanzanii.

Dar es Salaam, Port Pokoju

Na wschodnim wybrzeżu Tanzanii, w pięknej zatoce 40 km na południe od Zanzibaru, rozciąga się Dar es Salaam. Dar to największe miasto Afryki Wschodniej, a jego nazwa oznacza po arabsku „Port Pokoju” albo „Dom Pokoju”. Brzegi miasta obmywa Ocean Indyjski, od strony lądu otaczają je zielone tereny i przedmieścia. Dar es Salaam jest ważnym portem morskim na międzynarodowych szlakach żeglugowych. To największe i najlepiej rozwinięte miasto Tanzanii, do końca XX wieku pełniące funkcję stolicy kraju.

Dawniej była to jedynie wioska rybacka. Dziś Dar es Salaam jest tętniącą życiem metropolią, która szybko zwiększa powierzchnię i gęstość zaludnienia, a zarazem należy do najszybciej rosnących miast świata. Historyczne budynki w centrum przypominają o kolonialnej przeszłości, natomiast chaotycznie wyrastające wieżowce i nowe dzielnice pokazują tempo współczesnego rozwoju.

Większość nowych biurowców w centrum Dar es Salaam powstaje przede wszystkim z myślą o funkcjonalności, nie o architekturze czy estetyce. Nie zobaczysz tu więc eleganckiej panoramy, jaką kojarzy się z wieloma innymi metropoliami świata.

Spacer przez największą metropolię Afryki Wschodniej

Spacerując ulicami Dar es Salaam, trafisz do bardzo różnych dzielnic: od eleganckich nadmorskich rejonów, przez gwarne handlowe ulice, po centra biznesowe. Na pewno usłyszysz krzyki kierowców i klaksony w słynnych korkach Dar, a jeśli zajrzysz na znany targ rybny, poczujesz także zapach słonej wody i świeżych ryb.

Łatwo wyczuć tu różnorodność miasta: tradycyjna kultura afrykańska i suahili miesza się z wpływami arabskimi, indyjskimi oraz innymi azjatyckimi. W Dar es Salaam ta wielokulturowość nie jest wyłącznie historycznym fundamentem miasta. Wciąż stanowi część jego współczesnej opowieści.

Przylot do głównego miasta Tanzanii

Do Tanzanii najpewniej przylecisz przez Julius Nyerere International Airport w Dar es Salaam, nazwane imieniem najważniejszego przywódcy kraju, bojownika o niepodległość i pierwszego prezydenta.

Julius Nyerere, z wykształcenia nauczyciel, został pierwszym prezydentem Tanzanii po uzyskaniu niepodległości od Wielkiej Brytanii, a następnie po zjednoczeniu z Zanzibarem i powstaniu Zjednoczonej Republiki Tanzanii. Początkowo stolicą kraju było Dar es Salaam, dlatego w mieście zobaczysz wiele miejsc nazwanych imieniem Nyererego, ukochanego „Ojca Narodu”.

Jeśli podróżujesz lądem, najpewniej autobus dowiezie cię na Magufuli Bus Terminal. Ten nowy dworzec to nowoczesny kompleks łączący Dar es Salaam z niemal wszystkimi regionami Tanzanii, a także z krajami sąsiednimi. Korzysta z niego kilkaset firm autobusowych: można stąd dojechać do Kenii, Demokratycznej Republiki Konga, Ugandy, Malawi i innych państw regionu, a także do wielu miejsc w samej Tanzanii.

Do Dar es Salaam można dotrzeć również od strony wody – promem z Zanzibaru. Z Arushy na Zanzibar odbywają się częste loty, a wielu podróżnych wybiera 3-godzinny rejs promem z archipelagu Zanzibaru na stały ląd, do portu w Dar.

Jeśli masz więcej czasu i chcesz spojrzeć na podróż z innej perspektywy, warto rozważyć kolej. Tanzańska sieć kolejowa została niedawno odnowiona i obsługuje wszystkie regiony kraju, w tym zachodnią Tanzanię. Pociąg jest wolniejszy, ale nocny przejazd z Arushy do Dar ma atrakcyjną cenę, przestronne wagony i daje szansę zobaczyć zmieniający się krajobraz tego pięknego kraju.

Kivukoni – serce Dar es Salaam

Niezależnie od tego, jak dotrzesz do miasta, prędzej czy później trafisz do dzielnicy Kivukoni. Leży ona w historycznym centrum Dar es Salaam. To tutaj zobaczysz budynki najczęściej pojawiające się na pocztówkach i w materiałach promujących miasto.

W Kivukoni stoi jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków Dar es Salaam: luterański kościół Azania Front. Jego białe ściany i czerwone okapy kryte dachówką w bawarskim stylu robią duże wrażenie – to pozostałość niemieckiego wzornictwa z początku XIX wieku. Przez ponad 100 lat kościół opierał się mocnemu słońcu i słonemu powietrzu Dar es Salaam, a dziś nadal pięknie wygląda w otoczeniu palm.

W pobliżu stoi pomnik Askari, dokładnie wyznaczający centrum Dar es Salaam. Na cokole umieszczono brązową figurę żołnierza trzymającego karabin z bagnetem. Askari w języku suahili znaczy „żołnierz”. To pomnik poświęcony szeregowym żołnierzom armii tanzańskiej, którzy walczyli w brytyjskim batalionie podczas I wojny światowej.

Pomnik należy do większej „trylogii” razem z innymi pomnikami Askari w Kenii, w Mombasie i Nairobi, upamiętniającymi kenijskich żołnierzy walczących u boku Brytyjczyków podczas I wojny światowej.

Niedaleko znajduje się kolejny historyczny znak miasta – słynna Clock Tower, wzniesiona dla upamiętnienia niepodległości Tanganiki w 1961 roku. To jeden z symboli Dar es Salaam.

Kivukoni należy do najnowocześniejszych i najlepiej rozwiniętych części miasta. Znajduje się tu nie tylko rezydencja prezydenta, ale także niemal wszystkie instytucje państwowe, ambasady oraz biura dużych tanzańskich firm. Oficjalną stolicą Tanzanii jest Dodoma, jednak Dar es Salaam pozostaje politycznym i biznesowym centrum kraju.

Ulice Dar es Salaam

W całym mieście nie ma zbyt wielu chodników zachęcających do spokojnych spacerów, ale promenady nad oceanem w pobliżu Hotel Slipway i w rejonie Oyster Bay dają piękny widok na wodę, świeżą bryzę i dobry wybór restauracji.

W centrum znajdziesz też fragmenty bardziej przyjazne pieszym, gdzie można chwilę powłóczyć się wśród spieszących do pracy kobiet i mężczyzn biznesu. W innych częściach Dar es Salaam chodniki bywają jednak zajęte przez motocykle lub sprzedawców, a spacer nie zawsze jest przyjemnością.

Na ulicach Dar zobaczysz sprzedawców oferujących buty, ubrania, słodycze i oczywiście napoje: od schłodzonych napojów gazowanych i wody po świeżo wyciskane soki owocowe albo sok z trzciny cukrowej. Najpewniej szybko nabierzesz na nie ochoty. Dar es Salaam leży zaledwie 6,5 stopnia na południe od równika i przez cały rok jest tu gorąco. Napoje sprzedawane przy ulicy powinny kosztować rozsądnie, około 1 000–2 000 szylingów tanzańskich. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o lokalnej walucie i wymianie pieniędzy, zajrzyj do naszego przewodnika.

W całym Dar działa wiele dobrych restauracji i kawiarni, więc nietrudno znaleźć coś smacznego. Miasto słynie ze świeżych owoców morza, ryb i lokalnych dań, takich jak ryż czy gęsta kukurydziana kasza zwana ugali.

Więcej wskazówek kulinarnych na podróż do Tanzanii znajdziesz tutaj.

Ludność Dar es Salaam

Szacuje się, że Dar es Salaam ma około 7 milionów mieszkańców; dokładna liczba zależy od tego, czy wlicza się przedmieścia. Pod względem liczby ludności Dar zamyka pierwszą piątkę afrykańskich miast. Jeśli chodzi o tempo wzrostu populacji, należy do 15 najszybciej rosnących miast świata.

W mieście powszechnie mówi się po angielsku i w suahili, choć można usłyszeć także arabski.

Chrześcijaństwo i islam są tu silnie obecne, a obie wspólnoty religijne żyją obok siebie pokojowo. W całej Tanzanii tradycje i święta chrześcijańskie oraz muzułmańskie są uznawane przez państwo, a na ulicach zobaczysz wielu mieszkańców w tradycyjnych strojach muzułmańskich. Tradycje islamskie są jednak wyraźniej widoczne na sąsiednim Zanzibarze niż tutaj, w Dar.

Ogólnie mieszkańcy Dar są życzliwi, a spacerowanie po mieście jest bezpieczne. Jak w każdym mieście świata, nieostrożni podróżni czasem wpadają tu jednak w kłopoty. Aby uniknąć takich sytuacji, przeczytaj nasz specjalny tekst o bezpieczeństwie w Tanzanii.

Pamiętaj o podstawowych zasadach rozsądnego podróżowania: nie pokazuj bez potrzeby dużych sum pieniędzy ani drogich przedmiotów. Korzystaj wyłącznie z wyznaczonych taksówek – są dobrze oznakowane, a każdy kierowca ma oficjalny identyfikator, o którego okazanie można poprosić przed wejściem do samochodu. W razie potrzeby poproś o pomoc obsługę hotelu; wymieniaj pieniądze w oficjalnych bankach lub kantorach i nie chodź samotnie po zmroku bez przewodnika.

Podczas zwiedzania miasta zobaczysz też uboższe rejony Dar es Salaam: domy wymagające remontu, całe osiedla z prowizorycznymi ogrodzeniami, budynki z odpadów budowlanych, kury chodzące luzem i inne oznaki biedy. Jedną z cech Dar jest to, że tego samego dnia można przejść przez prestiżowe dzielnice, takie jak okolice ambasad w Kivukoni czy eleganckie domy Oyster Bay z zadbanymi ogrodami, a potem przez zmagające się z biedą sąsiedztwa z niewielkimi grządkami warzywnymi. Jedne i drugie tworzą Dar es Salaam – zarówno społeczności ubogie, jak i zamożne.

Transport publiczny w Dar es Salaam

Drogi Dar es Salaam są pełne samochodów, vanów, motocykli i zadaszonych trójkołowych taksówek zwanych bajajis. Transport publiczny w Tanzanii bywa zatłoczony i zwykle powolny: wiele osób podróżuje małymi autobusami lub minivanami. Jego zaletą jest bardzo niska cena i względna przewidywalność, jeśli dobrze znasz miasto. Przy kilkudniowej wizycie w Dar komunikacja publiczna raczej nie będzie najwygodniejszym rozwiązaniem. Dar es Salaam jest jedynym miastem w Tanzanii, które może pochwalić się rozwijającą siecią miejskiego transportu pasażerskiego. W ostatnich latach metropolia uruchomiła system szybkiego transportu publicznego. Przy ruchliwych arteriach powstają stacje, a na drogach pojawiają się wydzielone pasy, co pomogło zmniejszyć korki w centrum.

Na krótkich odcinkach można wybrać przejazd bajajem. Te niewielkie 3-kołowe pojazdy, podobne do azjatyckich tuk-tuków, mieszczą 3 dorosłe osoby i często poruszają się nieco szybciej niż samochody, bo łatwiej manewrują w wąskich przestrzeniach niż taksówki czy minivany. Uznaje się je za bezpieczny i wygodny sposób pokonywania krótkich dystansów w Dar.

Ważnym środkiem transportu są także promy. Dar es Salaam dzieli szeroka zatoka, a promy i taksówki wodne ułatwiają przemieszczanie się między jej brzegami. Można też skorzystać z nowego mostu nad zatoką – jeśli masz ochotę na dłuższy spacer nad wodą, prowadzi nim chodnik dla pieszych.

Architektura miasta

Choć wiele przewodników sugeruje, że duża część architektury Dar es Salaam pochodzi z okresu kolonialnego, naprawdę wybitnych budynków kolonialnych nie ma tu wiele. Zachowało się jednak kilka wartych uwagi obiektów, które przetrwały czas i mocne równikowe słońce, a dziś można je oglądać podczas zwiedzania. W okolicach zatoki znajdziesz też stare kamienne budynki oraz kilka realizacji w stylu art déco.

Jeśli interesuje cię architektura arabska, z eleganckimi meczetami, licznymi łukami i arabeskami, wybierz się na Zanzibar. Arabskie i indyjskie dziedzictwo architektoniczne zachowało się tam znacznie lepiej niż w Dar. W Dar es Salaam meczety często giną w tle gęstej, niezbyt uporządkowanej zabudowy. Mimo to w mieście znajduje się kilka ważnych meczetów. Jeśli jesteś praktykującym muzułmaninem albo cenisz architekturę z poszanowaniem religii, mogą cię zainteresować: bardzo piękny Khoja Shia Ithna-Ashari Masjid, Masjid Maamur, Masjid Hakimi, słynny Sunni Mosque oraz położony w centrum Masjid Qiblatain.

Co warto zobaczyć w Dar es Salaam

Skoro masz już ogólny obraz najgęściej zaludnionego miasta wybrzeża suahili, pora przejść do miejsc, które warto odwiedzić.

Najciekawsze miejsca w Dar es Salaam

Jeśli chcesz poczuć miasto w pełni, zajrzyj na słynny Kariakoo Market, największy targ w Dar es Salaam. Życie miasta pulsuje tu od świtu do zmierzchu. W Kariakoo można kupić niemal wszystko: od pięknych tradycyjnych tkanin po najnowszą elektronikę i elementy wystroju domu.

Kivukoni uchodzi za dzielnicę turystyczną i prawdopodobnie zatrzymasz się w jednym z tamtejszych przyjemnych hoteli. Warto przynajmniej przejść się po tej części miasta, wśród ładnych budynków i zadbanych ulic. Największe targi Kivukoni to Msasani i Mzizima. Warto dodać, że Mzizima była nazwą pierwotnej wioski rybackiej, w miejscu której dziś stoi Dar es Salaam.

Targ Mzizima, znany też po prostu jako Kivukoni Fish Market, to obowiązkowy punkt dla miłośników ryb i owoców morza. Mówi się, że można tu znaleźć ryby na każdy gust. Kupisz zarówno świeże ryby, jak i te przygotowywane bezpośrednio na targu. Najlepiej przyjść rano albo wieczorem, gdy rybacy przywożą świeży połów.

Osobom lubiącym piesze wędrówki polecamy spacer Barack Obama Drive, która wije się wokół Kivukoni, a biała piaszczysta linia brzegu znajduje się tuż obok. Rano z tej trasy można obserwować piękny wschód słońca nad rozległym Oceanem Indyjskim.

Muzea Dar es Salaam

W Kivukoni znajduje się także Muzeum Narodowe Tanzanii, uznawane za najstarsze i największe muzeum w kraju. To od niego warto zacząć zwiedzanie muzeów oraz wystaw stałych i czasowych. Można obejrzeć ekspozycję ogólną albo poprosić o indywidualny program, jeśli interesuje cię konkretny temat.

• National Museum and House of Culture to muzeum historyczne Tanzanii poświęcone pamięci ludzi odebranych swoim społecznościom przez handel niewolnikami, a także kolonialnej przeszłości kraju. Zobaczysz tu również przykłady dawnej kultury tanzańskiej, w tym zbiory etnograficzne różnych plemion Tanzanii oraz zabytki z dawnego miasta handlowego Kilwa i wąwozu Olduvai na północy kraju.
• Village Museum to stała ekspozycja poświęcona wiejskiemu życiu Tanzańczyków, znana jako Makumbusho. To skansen z ponad 30 tradycyjnymi chatami 3 typów: msongo, tembe i banda. Jeszcze niedawno takie chaty można było zobaczyć na dużej części terytorium Tanzanii, dziś jednak budowle z naturalnych materiałów spotyka się głównie w najtrudniej dostępnych i najbiedniejszych wsiach, gdzie żyją społeczności o półplemiennym charakterze.
• National Natural History Museum znajduje się w Arushy. Jego stała ekspozycja pokazuje odkrycia archeologiczne i paleontologiczne z różnych części Tanzanii, a także zwierzęta i rośliny, w tym endemity regionalne.
• Arusha Declaration Museum to muzeum współczesnej historii politycznej Tanzanii, skupione na okresie po uzyskaniu niepodległości od Wielkiej Brytanii w 1967 roku. Muzeum mieści się w budynku, w którym odbyło się historyczne spotkanie: prezydent Julius Nyerere ogłosił i przyjął tam Deklarację z Arushy, dokument wyznaczający kurs ku ujamaa, czyli afrykańskiemu socjalizmowi, opartemu na ochronie godności człowieka, eliminacji ubóstwa, niewiedzy i chorób, wspólnotowej działalności gospodarczej oraz korzystaniu z krajowych zasobów przy minimalnym udziale kapitału zagranicznego.
• Mwalimu Julius Kambarage Nyerere Museum poświęcone jest pierwszemu prezydentowi Tanzanii, Juliusowi Nyereremu, oraz jego rodzinnej wiosce Butiama, położonej na północy kraju między Jeziorem Wiktorii a Parkiem Narodowym Serengeti. W muzeum znajdują się osobiste przedmioty i pamiątki polityczne związane z Nyererem, a także jego mauzoleum, znane jako „Mauzoleum Ojca Narodu”.
• Maji Maji War Memorial Museum znajduje się w mieście Songea i poświęcone jest powstaniu Maji Maji, serii wystąpień z lat 1905–1907. W tym czasie miejscowi chłopi byli ekonomicznie uciskani i brutalnie represjonowani przez niemieckich kolonizatorów, co doprowadziło do rebelii. Zginęły w niej dziesiątki, a być może setki tysięcy Tanzańczyków; 67 bohaterów Maji Maji publicznie stracono w miejscu, gdzie dziś stoi memoriał.
• Kawawa Memorial Museum poświęcone jest Rashidiemu Mfaume Kawawie, tanzańskiemu politykowi lat 60. i 70. XX wieku oraz zastępcy Juliusa Nyererego, który pełnił funkcję pierwszego premiera kraju.

Wszystkie wymienione muzea należą do jednego kompleksu muzealnego. Niektóre fragmenty ekspozycji można znaleźć w Muzeum Narodowym w Dar es Salaam, ale większość zbiorów z punktów 2–7 prezentowana jest w oddziałach.

Ze wszystkich muzeów Makumbusho, czyli Village Museum, zdecydowanie warto odwiedzić. Chaty z gałęzi pokazują prostotę i bliskość natury, ważne dla historii wiejskiego życia w Tanzanii. Na terenie muzeum często odbywają się też tańce rytualne i inne wydarzenia prezentujące kulturę plemienną, które pogłębiają obraz Tanzanii.

Muzeum Narodowe Tanzanii ma galerię sztuki współczesnej. Można tam również zobaczyć fotografie malowideł naskalnych znalezionych nie tylko w Tanzanii, lecz także w innych częściach Afryki – to szersze spojrzenie na sztukę i kulturę regionu.

Parki i obszary chronione

Obok muzeum znajduje się niewielki ogród botaniczny, dający przedsmak drzew i roślin typowych dla Tanzanii. Nie ma tu wielu informacji botanicznych, ale można przyjemnie przejść się w cieniu rozłożystych palm i odpocząć na ławkach pod drzewami.

W mieście i jego okolicach jest wiele małych parków dobrych na spokojne spacery, a także rezerwaty przyrody, takie jak Pande Game Reserve i Pugu Hills Forest Reserve. Pierwszy leży w północnej części miasta. Można tu wędrować, jeździć na rowerze i obserwować miejscowe motyle, ptaki oraz bujną roślinność. Pugu Hills Forest Reserve znajduje się nieco dalej, około 1,5 godziny jazdy od centrum, i obejmuje niewielkie jezioro. Ze wzgórz Pugu roztacza się piękny widok na Dar es Salaam. Wejście do chronionego lasu kosztuje niewiele, a na spacer z komentarzem można wynająć przewodnika, który opowie o lokalnych drzewach i historii obszaru zamieszkiwanego niegdyś przez plemiona Zaramo.

Oba obszary chronione są pozostałością gęstych lasów nadbrzeżnych Tanzanii, dziś intensywnie wycinanych, by zrobić miejsce dla rozrastającego się miasta. W rezultacie każdy zielony fragment regionu Dar es Salaam zyskuje coraz większą wartość. Najbliższym miastu parkiem narodowym jest Park Narodowy Saadani, położony 100 km na północ od Dar es Salaam. To również jedyny park narodowy przy wybrzeżu Oceanu Indyjskiego. Jego teren niemal w całości pokrywają namorzyny, wśród których żyją słonie, antylopy i lwy. Przez park płynie rzeka przyciągająca hipopotamy i krokodyle. Można wybrać się na rejs łodzią z przewodnikiem, który pokaże duże drapieżniki, małpy schodzące do wody i liczne ptaki osiadające na drzewach. Na terenach bezdrzewnych żyją guźce, kobusy śniade, żyrafy i bawoły. Wzdłuż wybrzeża spotyka się piękne zielone żółwie. Saadani należy do mniejszych parków Tanzanii ze względu na wyjątkową bliskość oceanu i obecność osad ludzkich w pobliżu.

Dar es Salaam jest logistycznie dogodnym punktem, z wieloma połączeniami do popularnych parków i rezerwatów, takich jak Park Narodowy Nyerere, dawniej Selous Game Reserve, oraz Park Narodowy Ruaha. Łatwo stąd również zaplanować dalszą podróż w stronę Jeziora Manyara i Serengeti.

Dawne ruiny w pobliżu Dar

Jeśli masz dzień lub 2 w zapasie, możesz odwiedzić dawne ruiny niegdyś kwitnących miast, świadczące o znaczeniu Tanzanii przed wiekami. Fascynujące stanowiska leżą stosunkowo blisko Dar es Salaam.

Najsłynniejsza jest wyspa Kilwa, 250 km na południe od Dar es Salaam. Znajduje się tam stanowisko archeologiczne – zespół kamiennych budowli wznoszonych od XIII do XVIII wieku: meczet Kilwa, pałace Husuni Kubwa i Husuni Ndogo oraz fort Gereza. Obiekty te znajdują się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO i są świadectwem dawnej kultury suahili: potężnego miasta-państwa handlującego z ośrodkami na terenach dzisiejszej Kenii, Mozambiku i Tanzanii, a także z wyspiarskimi miastami-państwami Madagaskaru, archipelagu Zanzibaru i Komorów. Uważa się, że większość zabytków i struktur Kilwa-Kisiwani wciąż czeka na dokładne zbadanie przez archeologów.

W pobliżu znajdują się ruiny kamiennego miasta Songo Mnara z XIV–XVI wieku, również wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zachowały się tu pozostałości kwartałów mieszkalnych i budynków publicznych, w tym 6 meczetów zbudowanych z koralowca, typowego materiału dawnych miast wybrzeża. Songo Mnara było niegdyś miastem handlowym prowadzącym interesy z Chinami i Indiami, o czym świadczą znalezione w ruinach artefakty, między innymi monety i ceramika używane jako dobra wymienne.

50 km na północ od centrum Dar es Salaam leży małe miasto Kaole. Odwiedzający znajdą tam ruiny dawnego kamiennego miasta Kaole, datowane na XIII–XVI wiek. Do dziś zachowały się pozostałości 2 meczetów i grobowców dostojników. Znalezione na terenie Kaole przedmioty wskazują na kontakty handlowe z Chinami. Nazwa Kaole w języku Zaramo znaczy „idź i zobacz”.

Największa liczba kamiennych budowli i śladów dawnej kultury regionu zachowała się na głównej wyspie archipelagu Zanzibaru, choć wykopaliska z powodzeniem prowadzono także na sąsiedniej Pembie. Zachowane miasto Stone Town ma imponujące dziedzictwo historyczne i łatwo dostać się do niego promem z portu w Dar es Salaam.

Plaże Dar es Salaam

Dla osób zatrzymujących się w Dar es Salaam jest kilka plaż położonych blisko miasta. W Dar jest ciepło przez cały rok, zwykle 23,3–28°C, dlatego wyjazd nad wodę, słońce i piasek to dobry pomysł.

Najbardziej znaną i atrakcyjną plażą jest prawdopodobnie Coco Beach. To dość długi odcinek brzegu z przyjemnym, miękkim białym piaskiem i łagodnymi falami. Można chodzić boso po piasku, pływać w oceanie i trochę się opalić albo usiąść pod parasolem, jeśli wolisz unikać słońca. W jednym z barów można zamówić napój lub przekąskę. Plaża jest jednak publiczna, więc zwykle bywa zatłoczona, a czasem tłumy zostawiają po sobie śmieci.

Na północ stąd ciągnie się wąski pas plaży Kawe, a dalej leżą Mbali Public Beach i Ndege Beach. Jeśli ruszysz od centralnej Coco Beach wzdłuż wybrzeża oceanu na południe, szybko znajdziesz miejsca dobre na odpoczynek: niewielką Palm Beach, Tanzanite Beach Resort – tu można zobaczyć rybackie łodzie dhow, warto zrobić zdjęcia z nimi w tle – oraz Bakhresa Beach.

Znacznie dalej na południe znajduje się specjalna plaża dla muzułmanów: Islamic Club. Jest zachwycająco piękna, niemal pusta, z bardzo ciepłą wodą – wielu twierdzi, że woda przy plażach Dar jest cieplejsza niż w kurortach Zanzibaru. Jeśli szukasz prostego, kameralnego miejsca nad Oceanem Indyjskim w granicach Dar i jesteś gotów przestrzegać islamskich zasad plażowej etykiety, może to być idealny punkt na odpoczynek.

Wszystkie wymienione plaże są publiczne i dostępne dla każdego. Jedną z elitarnych plaż Dar jest Yacht Club Beach obok Dar es Salaam Yacht Club. Osoby przyzwyczajone do wypoczynku w eleganckim stylu mogą korzystać tu z prestiżowych sportów wodnych i oglądać zachód słońca z czystej plaży. Wejście wymaga członkostwa w klubie.

W granicach miasta, przy południowym krańcu zatoki, można odpocząć na Kijichi Beach. Ze wszystkich stron otacza cię wtedy Dar es Salaam. To prawdopodobnie najwygodniejsza opcja plażowania dla mieszkańców, którzy nie mają czasu na właściwy wyjazd na wybrzeże.

Jeśli natomiast masz ochotę na krótki wyspiarski wypad, mogą spodobać ci się wyspy Bongoyo lub Mbudya.

Wyspiarskie plaże: Bongoyo i Mbudya

Dar es Salaam zarządza Dar es Salaam Marine Reserve System, czyli DMRS. System obejmuje 5 niezamieszkanych wysp na południe od miasta i 4 na północ. Z tych 9 wysp turystycznie interesujące są tylko 2: Mbudya i Bongoyo. To jedyne wyspy z piaszczystymi plażami, do których można dopłynąć łodzią z Dar w pół godziny lub szybciej.

Dar es Salaam zarządza Dar es Salaam Marine Reserve System, czyli DMRS. Obejmuje on 5 niezamieszkanych wysp na południe od miasta i 4 kolejne na północ. Spośród tych 9 wysp turystów interesują właściwie tylko Mbudya i Bongoyo. To jedyne z piaszczystymi plażami, osiągalne łodzią z Dar w mniej więcej pół godziny, a czasem szybciej.

Wyspa Bongoyo jest najpopularniejszym miejscem plażowania poza Dar es Salaam. Łódź odpływa z Bongoyo Island Ferry Terminal na półwyspie Msasani. Na wyspie jest kilka plaż i gęsty las, po którym można spacerować ścieżkami. W lesie można spróbować odnaleźć pozostałości niewielkiego budynku z niemieckiego okresu kolonialnego, ale nie jest to takie proste.

Bongoyo to świetny jednodniowy wypad z Dar: można tu snorkelować, pływać albo po prostu odpocząć na plaży. Proste leśne ścieżki dobrze nadają się na krótkie wędrówki, a sama wyspa jest bardzo malownicza.

Wyspa Mbudya to kolejny rezerwat przyrody z plażą, białym piaskiem i niewielką liczbą turystów. Można obejść wyspę, odpocząć w słońcu albo wybrać się na snorkeling.

Na obu wyspach lokalni sprzedawcy oferują napoje i proste jedzenie, a leżaki oraz parasole można wypożyczyć. Najlepiej przeznaczyć po 1 dniu na każdą z wysp, jeśli nie chcesz się spieszyć, tylko spokojnie korzystać z ciszy i równikowych wód Oceanu Indyjskiego. Można też połączyć obie wyspy w 1 dzień, jeśli zależy ci przede wszystkim na zobaczeniu brzegów Bongoyo i Mbudya.

Niestety częste wizyty turystów na tych niewielkich wyspach uszczuplają zasoby obszarów chronionych, a nadmierne połowy zmniejszają populację ryb. Wszystko to szkodzi florze i faunie rezerwatów morskich. Wpływ działalności człowieka widać jednak w niemal wszystkich obszarach chronionych Tanzanii. Mamy nadzieję, że dzięki wspólnym wysiłkom lokalne ekosystemy uda się odbudować, a nasze dzieci odziedziczą świat zwierząt i roślin wciąż bogaty w różnorodność.

Wypoczynek z dziećmi

Dla podróżujących z dziećmi Dar ma kilka propozycji rodzinnego wypoczynku. Poniżej znajdziesz miejsca w mieście, które mogą zainteresować rodziny z małymi dziećmi.

Na początek parki wodne: Water World i Kunduchi Wet "N" Wild Water Park. Najmłodsi goście Dar es Salaam znajdą tam wiele atrakcji, takich jak baseny i zjeżdżalnie wodne.

Rodzice powinni wcześniej sprawdzić zasady korzystania z parków, na przykład wymagany wzrost dziecka, dopuszczalny strój i inne regulaminy, oraz przemyśleć, jak będą pilnować dzieci. To bardzo popularne miejsca, więc na pewno będzie tam wiele bawiących się dzieci.

Dzieci mogą oglądać zwierzęta i dowiedzieć się więcej o ich zwyczajach w dużym Dar es Salaam Zoo. Leży dość daleko od centrum, na południowych obrzeżach miasta, ale małym dzieciom z pewnością wyda się ciekawe. Zoo ma kilkadziesiąt gatunków zwierząt dzikich i domowych.

W północnej części miasta znajduje się Bahari Zoo. Jest znacznie skromniejsze, a dorosłym niemal na pewno będzie żal trzymanych tam zwierząt. Może to być jednak opcjonalny punkt programu dla osób, które nie mogą pozwolić sobie na wyjazd do prawdziwego rezerwatu przyrody lub parku narodowego.

Zakupy w Dar

Na koniec warto wspomnieć, co można kupić w lokalnych sklepach i sklepikach z pamiątkami, aby zachować wspomnienie czasu spędzonego w Dar es Salaam.

Ryb czy owoców morza z lokalnego targu raczej nie zabierzesz do domu, ale ciekawą drobnostkę z targu Kariakoo – już znacznie łatwiej. Jedną z rzeczy, które zostaną z tobą na długo, może być barwny element garderoby albo kawałek tradycyjnej tanzańskiej tkaniny.

Najlepszym i zarazem najbardziej adekwatnym prezentem dla siebie lub bliskiej osoby będzie tanzanit, kamień szlachetny wydobywany wyłącznie w Tanzanii. Ten piękny minerał ma niebieskie odcienie: od szafirowego po ultramarynę, czasem niemal wpadającą w fiolet. Można kupić pojedynczy kamień na pamiątkę albo gotową biżuterię – od kolczyków po naszyjniki i pierścionki. Jeśli nie znasz tanzanitu, poszukaj zdjęcia Elizabeth Taylor, hollywoodzkiej Kleopatry. Uwielbiała wyrazistą biżuterię i mocno wspierała popularność tanzanitu po jego odkryciu w latach 60. XX wieku. Umiejętnie oszlifowany tanzanit ma niezwykle prosty, elegancki wygląd.

Inną wyraźnie „darską” pamiątką może być obraz w stylu Tinga Tinga. Z pewnością rozpoznasz ten styl, nawet jeśli wcześniej nie słyszałeś jego nazwy. Tinga Tinga wywodzi się od nazwiska popularnego tanzańskiego artysty z lat 60. XX wieku, Edwarda Saidiego Tingatingi, który zaczął malować z zamiłowania w wieku 36 lat. Nigdy nie uczył się w szkole artystycznej i był całkowitym samoukiem. Tingatinga malował proste afrykańskie krajobrazy lub zwierzęta w kreskówkowym stylu. Jego prace były płaskie, wykonywane emalią używaną do powlekania rowerów i samochodów, w intensywnych kolorach i wzorach.

Europejczycy mieszkający wówczas w Dar es Salaam zwrócili uwagę na charakterystycznego artystę, zaczęli kupować jego prace i organizować wystawy. Niedługo później życie Tingatingi zakończyło się tragicznie, ale jego przyjaciele i naśladowcy rozwinęli pierwotny styl artysty, który zyskał sławę. Dziś jest to bardzo popularny nurt sztuki współczesnej, znany daleko poza granicami kultury suahili, a nawet poza Afryką.

Kup kolorowy obraz wykonany w stylu Tinga Tinga przez współczesnego artystę z Dar es Salaam – taka praca będzie czytelnym znakiem dobrego gustu. Ciekawe dzieła znajdziesz w galerii lokalnego Tinga Tinga Arts Cooperative Society, położonej w sercu dzielnicy Oyster Bay.

Krótki rzut oka na historię Dar es Salaam

Opowieść o Dar es Salaam mogłaby zakończyć się tutaj, ale obraz miasta nie byłby pełny bez krótkiego spojrzenia w jego historię. Tym bardziej że dziś warto zrozumieć, dlaczego Dar jest nie tylko najludniejszym miastem Tanzanii i całej Afryki Wschodniej, lecz także jednym z najszybciej rosnących miast świata.

Serce Wybrzeża Suahili

Dar es Salaam leży w sercu Wybrzeża Suahili. Działalnością, która nadała portowi znaczenie, był handel. To naturalne, bo wzdłuż wschodniego wybrzeża Afryki od dawna przebiegały morskie szlaki handlowe. Północna część wybrzeża Afryki Wschodniej należy do morskiego Jedwabnego Szlaku.

Kontakty handlowe z Arabami i Azjatami silnie wpłynęły na kulturę suahili w wielu obszarach: rozwój języka, szybki wzrost znaczenia edukacji, dostęp do ważnych zasobów poprzez handel, ogromne bogactwo lokalnych elit, zapożyczanie praktyk religijnych i nowe rodzaje rzemiosła. Zjawiska te szybko rozwijały się wśród ludów Wybrzeża Suahili, dając im znaczną przewagę nad ludnością wnętrza kontynentu, która nadal żyła bardziej tradycyjnie, zwykle z polowań, hodowli bydła i rolnictwa. Społeczności wybrzeża stawiały się ponad Afrykanami z głębi lądu, uznając ich za niekulturalnych. W pewnym stopniu tłumaczy to udział ludów suahili w handlu niewolnikami obejmującym „swoich”, czyli Afrykanów z kontynentu.

Największy wpływ na kulturę suahili miał świat arabski, który znacząco wzbogacił lokalny język i umocnił islam. Dzięki wykopaliskom w dawnych miastach suahili wiemy, że kamienne meczety budowano tu już w VIII wieku n.e. Widoczne są także wpływy kultur indyjskiej i perskiej, a wpływ kultury niemieckiej i później brytyjskiej, związany z okresem kolonialnym, jest również niezaprzeczalny.

Założenie miasta i stolica kolonialna

Do połowy XIX wieku nad zatoką, która dziś otacza metropolię Dar es Salaam, stała niewielka wioska rybacka Mzizima, czyli „Zdrowe Miasto”.

Równolegle na sąsiedniej wyspie Zanzibar trwała walka o wyzwolenie spod panowania Omanu, zakończona sukcesem w latach 50. XIX wieku. Po wyrwaniu Zanzibaru z rąk imperium omańskiego i zostaniu pierwszym sułtanem władca Majid ibn Said postanowił umocnić swoją pozycję i zbudować miasto na wybrzeżu Afryki. Tak powstało nowe miasto nazwane „Portem Pokoju” albo „Domem Pokoju” – dzisiejsze Dar es Salaam.

Na szybki rozwój miasta jako ważnego portu oraz punktu startowego nowej Kolei Tanganickiej ogromny wpływ miało Cesarstwo Niemieckie, które od 1884 roku rozpoczęło kolonizację Afryki Wschodniej. Po klęsce w I wojnie światowej Niemcy przekazały terytorium kolonii Wielkiej Brytanii i Belgii. Dar es Salaam znalazło się pod wpływem brytyjskim i zostało stolicą Tanganiki. Po I wojnie światowej obszar ten był mandatem Ligi Narodów, a po II wojnie światowej terytorium powierniczym ONZ.

W czasie rządów brytyjskich do miasta przybyło wiele osób z Indii Brytyjskich, a także z samej Wielkiej Brytanii i częściowo z innych regionów Europy. Większość osiedliła się w rejonie Oyster Bay, znanym też jako Coco Beach, gdzie znajduje się najlepsza plaża miasta. To nadało okolicy europejski charakter i dodatkowo zwiększyło jej atrakcyjność turystyczną.

Stolica niepodległej Tanzanii

Po II wojnie światowej miasto zaczęło szybko rosnąć. Gdy Tanganika uzyskała niepodległość i zjednoczyła się z Zanzibarem, Dar es Salaam weszło w kolejny okres gwałtownego rozwoju, zostając stolicą Zjednoczonej Republiki Tanzanii. Tempo rozwoju nieco spadło w okresie eksperymentu socjalistycznego, ujamaa Juliusa Nyererego, gdy rząd zachęcał ludzi, by pozostawali na ziemi i wspólnie uprawiali pola. Epoka wiejskiego stylu życia wyraźnie jednak mijała, dlatego w latach 80. XX wieku ujamaa odeszła w zapomnienie, a wybrzeże zapełniło się młodymi ludźmi szukającymi lepszego życia.

W latach 90. podjęto kolejną próbę odciążenia przeludnionego Dar es Salaam i zachęcenia ludzi do przenosin na wiejskie obszary Tanzanii. W 1996 roku stolicę oficjalnie przeniesiono do Dodomy, położonej w centrum kraju. Praktycznie wszystkie urzędy państwowe, ambasady i firmy odmówiły jednak przeprowadzki do słabo rozwiniętego miasta i pozostały przy wybrzeżu Oceanu Indyjskiego. 30 lat później widać, że Dar nadal jest najlepiej rozwiniętym miastem kraju i de facto stolicą pod względem kultury, gospodarki, a nawet polityki.

Dar es Salaam, miejsce o wielu obliczach

O szybkim rozwoju metropolii najlepiej świadczą dane Tanzańskiego Narodowego Biura Statystycznego:

• w 2002 roku populacja Dar wynosiła 2 487 288 osób;
• w 2012 roku było to 4 364 521 osób;
• w 2020 roku, według wstępnych obliczeń dziś już nieaktualnych, bo nie przeprowadzono wtedy nowego spisu, liczba ta osiągnęła 5 401 814 osób. Z danych pośrednich wiadomo jednak, że rzeczywistość znacznie wyprzedzała prognozy – według ONZ w 2020 roku miasto miało 6 702 000 mieszkańców.

Najprawdopodobniej Dar es Salaam pozostanie najludniejszym miastem Afryki Wschodniej przynajmniej do połowy XXI wieku. Oznacza to dalszy szybki rozwój infrastruktury – władze Dar mają wiele planów rozwojowych, które są już skutecznie wdrażane. Miasto będzie stawać się coraz atrakcyjniejsze i wygodniejsze dla podróżnych, bo Tanzania żyje z turystyki i będzie w nią inwestować.

Wszystko wskazuje na to, że podczas podróży po Tanzanii warto zatrzymać się w Dar, zwłaszcza jeśli planujesz ruszyć dalej do kurortów na Zanzibarze. XXI wiek zmienia Afrykę nie do poznania i już teraz widać ten proces. Stolica Wybrzeża Suahili zdecydowanie zasługuje na wizytę.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów