W 2026 roku najbiedniejszymi krajami świata są Sudan Południowy, Burundi, Republika Środkowoafrykańska, Demokratyczna Republika Konga, Jemen, Afganistan i Somalia. Ich gospodarki są tak niewielkie, że po podzieleniu rocznej produkcji przez liczbę mieszkańców wynik wynosi zaledwie kilkaset dolarów na osobę. To mniej, niż mieszkańcy krajów rozwiniętych wydają zwykle w ciągu tygodnia. Przyczyny to wojny, susze, głód oraz administracje państwowe, które mają trudności z zapewnieniem podstawowych usług. Więcej przeczytasz w nowym artykule na blogu Altezza Travel.
Jak przygotowaliśmy tę listę
Nie opieraliśmy się na jednym wskaźniku, ponieważ żadna pojedyncza miara nie oddaje w pełni poziomu życia. Przykładowo dochody z ropy mogą podnosić PKB na mieszkańca, a jednocześnie w niewielkim stopniu poprawiać codzienną sytuację większości obywateli. Na liście znalazły się tylko kraje, które wypadają słabo w kilku kluczowych kategoriach jednocześnie.
PKB na mieszkańca. To znacznie bardziej użyteczna miara niż całkowite PKB. Pokazuje wartość wszystkiego, co kraj wytwarza w ciągu roku, podzieloną przez liczbę mieszkańców. Daje to przybliżony obraz produkcji gospodarczej przypadającej na osobę. W wielu krajach z tej listy PKB na mieszkańca pozostaje poniżej 500 USD rocznie, czyli poniżej 1,50 USD dziennie. Trzeba jednak pamiętać, że nie oznacza to rzeczywistych dochodów osobistych. Wskaźnik opisuje raczej ogólne warunki gospodarcze. Realne zarobki mogą być nieco wyższe, a w niektórych przypadkach nie istnieć wcale.
Odsetek ludności żyjącej poniżej granicy ubóstwa. Od 2025 roku międzynarodowy próg ubóstwa oznacza życie za mniej niż 3 USD dziennie. W krajach rozwiniętych poniżej tego poziomu żyje tylko niewielki ułamek społeczeństwa, jeśli w ogóle. Średnia globalna wynosi około 10%. Gdy 70% lub więcej mieszkańców kraju żyje poniżej granicy ubóstwa, ubóstwo przestaje być kategorią statystyczną i staje się normą.
Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI). Opracowywany przez Organizację Narodów Zjednoczonych HDI łączy 3 czynniki: dochód na mieszkańca, oczekiwaną długość życia oraz poziom wykształcenia. Innymi słowy, mierzy ogólny rozwój społeczny, a nie sam dochód.
Lista najbiedniejszych krajów świata
Sudan Południowy
- Liczba ludności: 14,3 mln
- Stolica: Dżuba
Sudan Południowy należy do najbiedniejszych krajów świata. Organizacja Narodów Zjednoczonych umieszcza go na 193. miejscu na 193 kraje w rankingu wskaźnika rozwoju społecznego. PKB na mieszkańca wynosi zaledwie 488 USD rocznie, czyli nieco ponad 1 USD dziennie. Około 76,5% mieszkańców żyje w skrajnym ubóstwie.
Tylko 35% dorosłych potrafi czytać i pisać, a prawie 3 mln dzieci w ogóle nie chodzi do szkoły. Sytuacja żywnościowa należy do najgorszych na świecie: 7,8 mln osób, czyli 56% populacji, zmaga się z ostrym brakiem bezpieczeństwa żywnościowego, w tym około 700 000 dzieci. Kryzys gospodarczy i humanitarny wpływa także na bezpieczeństwo. Sudan Południowy zajmuje 156. miejsce na 163 kraje w Global Peace Index. Często wskazuje się go jako najbiedniejszy kraj świata.
Gospodarka niemal całkowicie zależy od ropy, która odpowiada za około 90% dochodów państwa. Rurociągi przebiegają jednak przez sąsiedni Sudan, gdzie nadal trwa konflikt zbrojny. Gdy walki zakłócają ich działanie, Sudan Południowy traci znaczną część wpływów.
Tak stało się w 2024 roku, kiedy jeden z 2 głównych rurociągów kraju przestał działać. Trwające walki uniemożliwiły naprawy. Straty sięgały około 7 mln USD dziennie, a pracownicy sektora publicznego, tacy jak nauczyciele i lekarze, przestali otrzymywać wynagrodzenia. Według doniesień poziom ubóstwa wzrósł do 92%.
Burundi
- Liczba ludności: 14,4 mln
- Stolica: Gitega
Burundi jest także najmniej zurbanizowanym krajem Afryki i zajmuje 2. miejsce na liście najbiedniejszych krajów świata pod względem odsetka ludności mieszkającej na obszarach wiejskich, po Papui-Nowej Gwinei. Kraj plasuje się na 187. miejscu w rankingu wskaźnika rozwoju społecznego. PKB na mieszkańca wynosił w 2025 roku 291,80 USD, choć MFW szacuje go obecnie na około 545 USD. Ponad 74% obywateli żyje w skrajnym ubóstwie.
Ponieważ większość mieszkańców utrzymuje się z rolnictwa, powodzie i susze często mają niszczące skutki. Gdy plony zawodzą, szybko pojawiają się braki żywności. Na przykład 6 miesięcy intensywnych opadów w latach 2023–2024 zmusiło do przesiedlenia ponad 300 000 osób. Powodzie i osuwiska zniszczyły około 10% ziem uprawnych kraju, a około 122 000 osób stanęło wobec zagrażających życiu niedoborów żywności.
Klimat to tylko część problemu. Sąsiad Burundi, Rwanda, mierzył się z wieloma podobnymi wyzwaniami geograficznymi i historycznymi. Mimo porównywalnej liczby ludności gospodarka Rwandy wzrosła w 2025 roku o 9,4%. Odsetek osób żyjących poniżej granicy ubóstwa spadł z niemal 40% w 2016 roku do 27,4% w 2024 roku. Rwanda uzyskuje dochody z górnictwa, eksportu i usług. Sama turystyka przynosi około 647 mln USD rocznie.
Republika Środkowoafrykańska
- Liczba ludności: 5,4 mln
- Stolica: Bangi
Republika Środkowoafrykańska (RŚA) jest ważnym producentem diamentów, a mimo to zajmuje 191. miejsce na 193 kraje w rankingu wskaźnika rozwoju społecznego. PKB na mieszkańca wynosi około 579 USD rocznie, a 67,5% populacji żyje w skrajnym ubóstwie.
Około 1/3 mieszkańców, czyli mniej więcej 2,2 mln osób, zmaga się z ostrym brakiem bezpieczeństwa żywnościowego, a 481 000 jest zagrożonych klęską głodu.
Tylko 17,6% mieszkańców ma dostęp do elektryczności. Na obszarach wiejskich odsetek ten wynosi około 2%. Kraj zajmuje 150. miejsce w Global Peace Index, co odzwierciedla utrzymującą się niestabilność i problemy z bezpieczeństwem.
Diamenty wydobywa się i eksportuje z RŚA od 1961 roku, a w szczytowym okresie roczna produkcja sięgała nawet 400 000 karatów. Diamenty z tego kraju są stosunkowo wysokiej jakości i sprzedają się za około 100 USD za karat, podczas gdy w sąsiedniej Demokratycznej Republice Konga cena wynosi 10–40 USD za karat.
W 2013 roku eksport diamentów został zakazany po tym, jak dochody powiązano z grupami zbrojnymi. Część ograniczeń zniesiono w 2015 roku, ale branża nie odbudowała się w znaczącym stopniu. W 2023 roku eksport diamentów przyniósł zaledwie 12,8 mln USD przychodów.
Demokratyczna Republika Konga
- Liczba ludności: 107,6 mln
- Stolica: Kinszasa
Demokratyczna Republika Konga (DRK) stanowi najbardziej jaskrawy kontrast na tej liście. To właśnie tam żyje największa na świecie liczba osób w skrajnym ubóstwie: około 76,2 mln. Kraj zajmuje 171. miejsce w rankingu wskaźnika rozwoju społecznego, a PKB na mieszkańca wynosi około 704 USD.
Około 26,5 mln osób, mniej więcej 1 na 4 mieszkańców, nie ma stałego dostępu do wystarczającej ilości żywności. Spośród nich 3,6 mln znajduje się na alarmowym poziomie braku bezpieczeństwa żywnościowego. Około 4,18 mln dzieci poniżej 5. roku życia wymaga leczenia z powodu ostrego niedożywienia, w tym 1,3 mln cierpi na jego ciężkie, zagrażające życiu formy. Przewlekłe niedożywienie zahamowało wzrost u około 42% dzieci.
Jednocześnie pod ziemią kraju znajdują się zasoby naturalne szacowane na 24 bln USD. DRK produkuje około 70% światowego kobaltu i 35% koltanu, a także duże ilości miedzi, diamentów i złota. Te minerały są niezbędne dla nowoczesnych technologii i wykorzystywane we wszystkim, od smartfonów po samochody elektryczne.
To bogactwo w niewielkim stopniu przełożyło się jednak na poprawę warunków życia. Pod wieloma względami zasoby mineralne kraju bezpośrednio przyczyniły się do niestabilności. Wschodnia część DRK od dekad doświadcza konfliktów z udziałem licznych grup zbrojnych. W rezultacie terroryzm i przestępczość pozostają powszechne. Kraj regularnie trafia na listy najbardziej niebezpiecznych w Afryce i na świecie.
Dla porównania spójrzmy na Tanzanię. Kraj ten również posiada znaczące złoża złota, niklu i innych minerałów. Zasoby te są jednak zarządzane poprzez kontrakty rządowe i regulacje eksportowe. W rezultacie PKB Tanzanii wzrósł w 2025 roku o 5,9%, a odsetek ludności żyjącej poniżej międzynarodowej granicy ubóstwa wynosił 27,6%.
Tanzania rozwinęła także silny sektor turystyczny, obejmujący wyprawy na Kilimandżaro, safari z obserwacją dzikich zwierząt oraz turystykę plażową na Zanzibarze. W 2025 roku turystyka wygenerowała 4,4 mld USD i wyprzedziła złoto jako główne źródło wpływów walutowych kraju.
Jemen
- Liczba ludności: 34,7 mln
- Stolica: Sana
Jemen, położony na Półwyspie Arabskim, jest jednym z najbiedniejszych krajów poza Afryką. Zajmuje 184. miejsce na 193 kraje w rankingu wskaźnika rozwoju społecznego, a PKB na mieszkańca wynosi tylko 384 USD rocznie, czyli nieco ponad 1 USD dziennie.
Według danych z września 2025 roku około 18 mln osób, czyli ponad połowa populacji, zmagała się z ostrym brakiem bezpieczeństwa żywnościowego.
Równie dramatyczna jest sytuacja w opiece zdrowotnej i dostępie do czystej wody. Około 17,4 mln osób nie ma dostępu do czystej wody, a ponad połowa szpitali w kraju jest zamknięta albo działa w ograniczonym zakresie. Regularnie dochodzi do ognisk cholery, zapalenia płuc i błonicy.
Sytuację dodatkowo pogłębia ogromny kryzys przesiedleńczy. Około 4,5 mln osób zostało zmuszonych do opuszczenia domów, co jeszcze bardziej obciąża i tak przeciążone usługi publiczne. Znaczna część tego kryzysu humanitarnego jest bezpośrednim skutkiem wojny rozpoczętej w 2015 roku.
Afganistan
- Liczba ludności: 46,5 mln
- Stolica: Kabul
Afganistan jest jedynym krajem na świecie, w którym połowa populacji, czyli wszystkie kobiety, ma prawny zakaz korzystania z edukacji średniej i wyższej.
Problemy edukacyjne kraju wykraczają poza sytuację kobiet. Według danych z 2024 roku ponad 2,12 mln dzieci nie chodziło do szkoły. Ocena z 2022 roku wykazała, że ponad 90% z nich nie potrafiło przeczytać nawet prostego tekstu.
Prawie połowa wszystkich szkół nie ma czystej wody, urządzeń sanitarnych ani ogrzewania. Około 1 000 szkół pozostaje zamkniętych, głównie z powodu zniszczeń po dekadach konfliktu i klęsk żywiołowych. Gwałtownie pogorszyła się również sytuacja szkolnictwa wyższego: w latach 2019–2024 liczba mężczyzn zapisanych na uczelnie spadła o 40%.
Afganistan zajmuje 181. miejsce w rankingu wskaźnika rozwoju społecznego, a PKB na mieszkańca szacowano w 2025 roku na 448 USD. Międzynarodowy Fundusz Walutowy nie opublikował jeszcze danych dla tego kraju za 2026 rok.
Prawie połowa populacji, około 22,9 mln osób, potrzebuje pomocy humanitarnej. Spośród nich około 21 mln nie ma odpowiedniego dostępu do wody i urządzeń sanitarnych, prawie 15 mln zmaga się z ostrymi niedoborami żywności, a około 14 mln ma ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej.
Somalia
- Liczba ludności: 18,2 mln
- Stolica: Mogadiszu
Somalia, położona w Afryce Wschodniej, graniczy ze znacznie stabilniejszymi państwami: Etiopią i Kenią. Mimo to pozostaje jednym z najbardziej kruchych i niebezpiecznych państw świata. Organizacja Narodów Zjednoczonych umieszcza Somalię na przedostatnim miejscu w rankingu wskaźnika rozwoju społecznego, wyżej tylko od Sudanu Południowego.
W 2026 roku PKB na mieszkańca szacuje się na 812 USD. Około połowa populacji żyje poniżej granicy ubóstwa, a mniej więcej 6,5 mln osób zmaga się z ostrymi niedoborami żywności.
Kryzys wynika nie tylko z trwającego konfliktu między grupami zbrojnymi a siłami rządowymi, lecz także z powracających susz. Pod koniec ubiegłego roku długotrwała susza zniszczyła pastwiska w dużej części kraju. Według doniesień niektórzy pasterze karmili wielbłądy rozdrobnioną tekturą, a mieszkańcy regionów nadmorskich mielili pancerze homarów na paszę dla zwierząt, ponieważ nie było już trawy.
Warunki w edukacji i opiece zdrowotnej są równie trudne. Tylko 31% dzieci uczęszcza do szkoły podstawowej, a roczne wydatki na opiekę zdrowotną wynoszą zaledwie 22 USD na osobę. Dla porównania średnia światowa to około 1 317 USD.
Porody domowe bez lekarza są powszechne, a tylko przy 32% porodów obecny jest pracownik ochrony zdrowia. Somalia ma około 0,9 łóżka szpitalnego na 1 000 osób, podczas gdy średnia globalna wynosi 3,3. Skutkiem są wyjątkowo wysokie wskaźniki śmiertelności matek i dzieci.
Wszystkie treści Altezza Travel powstają przy udziale ekspertów i po rzetelnym researchu, zgodnie z naszą polityką redakcyjną.
Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?
Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.
