Las Jozani na Zanzibarze: przewodnik po wyjątkowym rezerwacie wyspy

Las Jozani jest częścią jedynego parku narodowego Zanzibaru, Jozani Chwaka Bay, położonego na głównej wyspie Unguja. Ten bujny, zielony obszar to ostatni rozległy kompleks leśny archipelagu, który przetrwał dekady wyrębu. Rosną tu tropikalne zarośla i lasy namorzynowe, dające schronienie licznym gatunkom zwierząt i ptaków, w tym endemitom niewystępującym nigdzie indziej na świecie. Las Jozani często pojawia się w programach podróżnych odwiedzających Zanzibar i kontynentalną Tanzanię. W tym artykule zebraliśmy wszystko, co warto wiedzieć przed wizytą w tym parku narodowym.

 Jeśli planujesz także safari, pobierz naszą listę rzeczy do spakowania na safari. Znajdziesz w niej najważniejsze informacje i praktyczne wskazówki, które ułatwią przygotowanie dobrze zaplanowanego wyjazdu.

Gdzie leży las Jozani i jak do niego dojechać?

Las Jozani leży około 35 km na południowy wschód od Stone Town, między wioskami Chwaka i Kibele. Jeśli jedziesz z południowo-wschodniego wybrzeża, na przykład z plaży Jambiani, odległość wynosi około 30 km, a przejazd zajmuje 40–45 minut. Ze Stone Town droga jest nieco dłuższa i trwa około 1 godziny. Do parku można dojechać wynajętym samochodem, taksówką albo lokalnym minibusem dala-dala.

Godziny otwarcia i kontakt

• Park jest otwarty codziennie od 7:30 do 17:00, ostatnie wejście o 16:30.
• Telefon: +255 (777) 428033
• E-mail: [email protected]

Co zobaczysz w lesie Jozani na Zanzibarze

Jozani–Chwaka Bay jest rezerwatem biosfery UNESCO i znajduje się na liście informacyjnej UNESCO jako kandydat do przyszłego wpisu na Listę światowego dziedzictwa. Na stosunkowo niewielkim obszarze 50 km² współistnieje kilka ekosystemów: gęsty las tropikalny, zarośla namorzynowe i mokradła. Ta złożona mozaika przyrodnicza pozwala dziesiątkom gatunków ptaków, ssaków i motyli żyć obok siebie. Wśród tak bogatej różnorodności biologicznej kilka rzadkich gatunków szczególnie mocno kojarzy się z lasem Jozani.

Gereza ruda zanzibarska

Zanzibarska gereza ruda (Piliocolobus kirkii) jest głównym symbolem lasu Jozani. Ten podgatunek żyje wyłącznie na wyspie Unguja. Łatwo go rozpoznać po rudawym futrze na grzbiecie i ogonie, wyrazistej ciemnej twarzy oraz długim ogonie. Według różnych szacunków populacja liczy około 5 000–6 000 osobników, z czego duża część żyje właśnie w Jozani.

Gereza ruda zanzibarska jest klasyfikowana jako gatunek zagrożony, głównie z powodu powszechnego wylesiania i dawnych prześladowań ze strony ludzi. Przez długi czas miejscowi rolnicy wierzyli, że te naczelne przynoszą pecha, i celowo je zabijali, co doprowadziło do gwałtownego spadku liczebności. Między innymi dlatego próby przeniesienia gerezy rudej zanzibarskiej na sąsiednią wyspę Pemba zakończyły się niepowodzeniem, w dużej mierze z powodu sprzeciwu lokalnych społeczności.

Ten podgatunek gerezy bywa też nazywany gerezą rudą Kirka – od nazwiska brytyjskiego przyrodnika Johna Kirka, który jako pierwszy przygotował szczegółowy naukowy opis gatunku.

Najlepszy czas na obserwację to wczesny poranek lub późne popołudnie, kiedy małpy są najbardziej aktywne. Trzeba zachować dystans co najmniej 3 m. Bliższy kontakt jest niebezpieczny zarówno dla odwiedzających, jak i dla samych zwierząt.

Małpa Sykesa z Zanzibaru

Małpa Sykesa z Zanzibaru (Cercopithecus mitis albogularis) to podgatunek koczkodana niebieskiego i kolejny charakterystyczny naczelny spotykany na Zanzibarze. Blisko spokrewnione populacje występują na kontynentalnej części Afryki Wschodniej, jednak populację zanzibarską często traktuje się jako odrębny podgatunek wyspowy. Małpy te mają dymnoszare futro, dużą białą plamę na piersi i uderzająco bursztynowe oczy.

W przeciwieństwie do spokojnych gerez, które często niemal nie zwracają uwagi na ludzi, małpy Sykesa są znacznie ostrożniejsze. Wolą trzymać się cienia i unikają ścieżek uczęszczanych przez odwiedzających. Takie zachowanie jest typowe dla obszarów leśnych. W pobliżu hoteli potrafią jednak zachowywać się zupełnie inaczej: swobodnie wchodzą do otwartych pokojów i często kradną jedzenie gościom. Gerezy rude Kirka nigdy natomiast same nie podchodzą do ludzi i zachowują dystans nawet tam, gdzie przywykły do ich obecności.

Małpy Sykesa są aktywne za dnia i rzadko schodzą z drzew. O ich strukturze społecznej wiadomo mniej niż o innych podgatunkach koczkodana niebieskiego, ale badacze sądzą, że ich zachowanie przypomina zachowanie krewniaków z kontynentu. Zwykle pozostają w obrębie wyznaczonych terytoriów, a w grupie obowiązuje wyraźna hierarchia.

Galago

Galago to niewielkie nocne naczelne, które w lesie Jozani łatwo rozpoznać po ogromnych oczach, dużych ruchliwych uszach i imponującej zdolności do skakania. Często wymienia się je wśród najpiękniejszych zwierząt na świecie.

Galago są aktywne głównie nocą, a za dnia zwykle śpią ukryte w gęstych koronach drzew. O zmierzchu wychodzą na poszukiwanie owadów, nasion i owoców. Zobaczyć galago nie jest łatwo, ale tuż przed zamknięciem parku niektórzy podróżni dostrzegają ich sylwetki albo słyszą charakterystyczne odgłosy, przypominające nieco płacz dziecka. Między innymi z powodu tych niezwykłych wokalizacji i sympatycznego wyglądu zwierzęta te są powszechnie znane po angielsku jako bushbabies.

Zanzibar Butterfly Centre

Niedaleko lasu Jozani znajduje się Zanzibar Butterfly Centre (ZBC), jeden z ważnych ekoprojektów na wyspie. Ten osłonięty siatką ogród tropikalny leży w pobliżu wioski Pete i jest domem dla dziesiątek gatunków motyli, w tym wielu rzadkich endemitów. Odwiedzający mogą obserwować wszystkie etapy ich cyklu życiowego – od jaj i gąsienic po poczwarki i dorosłe motyle.

ZBC działa od 1998 roku. Powstało jako społeczny projekt lokalny oparty na modelu zrównoważonej ekoturystyki. Pracują tu dziesiątki miejscowych rolników, głównie kobiet, które hodują jaja i poczwarki, a następnie sprzedają je ośrodkowi.

Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około 30–40 minut.

Lampart zanzibarski

Jedna z najbardziej tajemniczych historii Zanzibaru wiąże się z lampartem zanzibarskim (Panthera pardus adersi). Mieszkańcy wciąż opowiadają o rzadkich spotkaniach z tym drapieżnikiem, ale od 1995 roku nie ma naukowego potwierdzenia jego istnienia. Las Jozani i okoliczne tereny uchodzą za jedyne możliwe zachowane siedlisko.

Większość informacji o możliwej obecności lampartów w tym rejonie zebrali w latach 90. antropolodzy Martin Walsh i Hella Goldman. Rozmawiali z mieszkańcami, zapisywali relacje ze spotkań i badali stosunek ludzi do tych zwierząt. Nigdy jednak nie znaleziono udokumentowanych dowodów.

W 2018 roku amerykański biolog i prowadzący programy telewizyjne Forrest Galante przyjechał na Zanzibar z ekipą filmową programu Extinct or Alive. Fotopułapki zainstalowane w parku narodowym przez kilka tygodni niczego nie zarejestrowały. W pewnym momencie na nagraniu pojawiło się jednak na krótko zwierzę przypominające lamparta. Część naukowców podchodziła do tego sceptycznie, ale obecności dużego kota w lesie nigdy jednoznacznie nie wykluczono.

Jak wygląda wycieczka do lasu Jozani na Zanzibarze

Wycieczka zaczyna się przy bramie wejściowej do parku narodowego. Opłata za wstęp wynosi około 10 USD od osoby i obejmuje przewodnika, ale dokładną cenę warto potwierdzić w administracji parku. Dostępne są krótkie, godzinne trasy oraz dłuższe spacery. Teren jest płaski, a najwyższe punkty nie przekraczają 50 m n.p.m., dlatego nie potrzeba specjalnego przygotowania fizycznego ani dużej wytrzymałości.

Spotkanie z gerezami rudymi

Pierwszym przystankiem jest teren przy drodze, gdzie najczęściej widać gerezy rude zanzibarskie. Spokojnie przemieszczają się między drzewami, przechodzą przez drogę, a czasem podchodzą dość blisko. W tym czasie przewodnik opowiada o ich zachowaniu, zwyczajach i wyzwaniach związanych z ochroną gatunku.

Spacer przez tropikalny las

Po obserwacji małp trasa prowadzi głębiej w las. Tu zaczyna się prawdziwie tropikalny krajobraz: stare drzewa rosnące na koralowym podłożu, gęsta roślinność i ciężkie, wilgotne powietrze. Podczas spaceru przewodnik wyjaśnia, jak ukształtował się ten złożony ekosystem, dlaczego las jest tak ważny dla wyspy i które gatunki roślin dominują w jego wnętrzu.

Zarośla namorzynowe

Wycieczka kończy się spacerem po drewnianych pomostach prowadzących przez mokradła namorzynowe – najbardziej niezwykłą część wizyty. Wokół splatają się powykręcane korzenie namorzynów, pod stopami płynie woda, a przy ścieżce często można wypatrzyć rzadkie tropikalne ptaki.

Las Jozani na Zanzibarze jest ostoją wielu zagrożonych gatunków zwierząt, ptaków i roślin. Dla podróżnych to rzadka okazja, by zobaczyć przyrodę Zanzibaru w formie zbliżonej do tej sprzed setek lat.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów