Ludzie na szczycie: 11 słynnych wspinaczy, którzy dokonali niemożliwego

Od pierwszego wejścia Jacques’a Balmata na Mont Blanc po niezwykły „sprint” Nirmala Purjy przez najwyższe szczyty świata minęły ponad 2 stulecia. W tym czasie świat przeszedł ogromne przemiany. A jednak ludzka potrzeba wyruszania w nieznane pozostała ta sama. W tym artykule redakcja Altezza Travel przedstawia historie 11 wybitnych alpinistów i wspinaczy, którzy przesunęli granice ludzkich możliwości i zmienili historię gór.

1. Jacques Balmat

Lata życia: 1762–1834

Jacques Balmat, chłop i myśliwy z wioski Chamonix, uznawany jest za jedną z kluczowych postaci w historii alpinizmu. Jako pierwszy wszedł na Mont Blanc (4 807 m n.p.m.), zapoczątkowując tym samym erę wspinaczki górskiej jako sportu. 

Co ważne, Balmat nie wyruszył na tę wyprawę sam. Połączył siły z doktorem Michelem-Gabrielem Paccardem, zainteresowanym wpływem wysokości na organizm. 8 sierpnia 1786 roku stanęli na szczycie. 

Ćwierć wieku wcześniej, w 1760 roku, słynny wówczas geolog Horace-Bénédict de Saussure obiecał nagrodę każdemu, kto znajdzie drogę na Mont Blanc. Rok po swoim sukcesie Balmat towarzyszył de Saussure’owi podczas wejścia na górę, umacniając pozycję jednego z pierwszych zawodowych wspinaczy. Z czasem jednak Balmat i Paccard zerwali kontakt; wiele źródeł podaje, że to lekarz jako pierwszy postawił stopę na szczycie, lecz cała chwała pierwszego wejścia przypadła jego partnerowi.

2. Sir Edmund Hillary

Lata życia: 1919–2008

Nazwisko sir Edmunda Hillary’ego obiegło świat w połowie XX wieku. Nowozelandczyk przeszedł do historii jako jeden z pierwszych zdobywców Everestu – najwyższej góry planety, znanej także jako Czomolungma, Sagarmatha, „Dach Świata” i „Trzeci Biegun”.

Urodzony w Auckland w 1919 roku Hillary wcześnie zainteresował się górami, ale pierwszego wejścia dokonał dopiero w wieku 20 lat. Był to Mount Olivier, wznoszący się na 1 933 m n.p.m.

Jego droga zawodowa zaczęła się po II wojnie światowej od Alp Południowych w Nowej Zelandii i Alp europejskich. W 1949 roku wszedł na Jungfrau (4 158 m n.p.m.), a 2 lata później, podczas nowozelandzkiej wyprawy w Himalaje Garhwalu, zdobył 5 szczytów powyżej 6 000 m n.p.m. Dzięki tym osiągnięciom Hillary znalazł się w brytyjskiej wyprawie rozpoznawczej na Everest prowadzonej przez Erica Shiptona w 1951 roku, a następnie w podobnej ekspedycji Johna Hunta, która ostatecznie wyznaczyła jego dalszą drogę.

Legendy „Trzeciego Bieguna”

W wyprawie Hunta uczestniczyło około 400 osób, w tym Szerpowie – miejscowi tragarze i przewodnicy. W tamtym czasie tylko 4 wspinaczy było przygotowanych do wejścia na najwyższy punkt świata – 8 848 m n.p.m.

Charles Evans i Thomas Bourdillon jako pierwsi ruszyli do ataku szczytowego, lecz dotarli jedynie na Wierzchołek Południowy. Druga i ostatnia szansa, przy zbliżających się monsunach i ograniczonym zapasie tlenu, przypadła Edmundowi Hillary’emu oraz Szerpie Tenzingowi Norgayowi. To oni jako pierwsi ludzie w historii zdobyli Everest.

Życie po Evereście

Sir Edmund Hillary poświęcił życie alpinizmowi, eksploracji – poprowadził nawet wyprawę na biegun południowy – oraz działalności humanitarnej. W 1960 roku założył Himalayan Trust, który zbudował ponad 30 szkół, szpitali i mostów w odległych rejonach Nepalu, poprawiając warunki życia Szerpów. Zmarł 11 stycznia 2008 roku w wieku 88 lat. The Guardian nazwał go „jednym z największych odkrywców XX wieku”.

3. Reinhold Messner

Lata życia: 1944 – obecnie

Włoski wspinacz Reinhold Messner, pochodzący z Południowego Tyrolu, uchodzi za jednego z największych alpinistów w historii. Przed 20. rokiem życia miał już za sobą ponad 500 wejść w Dolomitach.

Messner zrewolucjonizował himalaizm swoim „stylem alpejskim” – minimalnym sprzętem, rezygnacją z tlenu z butli i brakiem wsparcia tragarzy. Do jego przełomowych osiągnięć należą m.in. pierwsze wejście ścianą Rupal na Nanga Parbat w 1970 roku oraz pierwsze samotne wejście na Everest bez dodatkowego tlenu w 1980 roku. Był też pierwszym człowiekiem, który zdobył wszystkie 14 ośmiotysięczników świata.

Po zdobyciu najwyższych i najniebezpieczniejszych gór świata nadal szukał nowych wyzwań: przemierzył Antarktydę, Grenlandię, pustynię Gobi, dotarł także do bieguna północnego i południowego.

Dziedzictwo Messnera

Reinhold Messner napisał ponad 70 książek, stworzył sieć Messner Mountain Museum poświęconą historii alpinizmu, angażował się też w działalność polityczną i społeczną, promując ochronę górskich ekosystemów. Przede wszystkim jednak zmienił sposób myślenia o możliwościach człowieka – fizycznych i psychicznych – inspirując kolejne pokolenia wspinaczy.

4. Junko Tabei

Lata życia: 1939–2016

Junko Tabei pojawia się niemal we wszystkich zestawieniach najlepszych alpinistek i alpinistów świata. Urodziła się w 1939 roku w prefekturze Fukushima, a pierwszego wejścia dokonała w wieku 10 lat na Mount Nasu, wznoszący się na 1 916 m n.p.m. Po studiach założyła Women’s Mountaineering Club – pierwszy taki klub w Japonii. W tamtym czasie mężczyźni nie traktowali wspinających się kobiet poważnie, a ona chciała udowodnić, że się mylą.

„Rzucam wyzwanie samej sobie”

W 1975 roku Junko poprowadziła na Everest japońską wyprawę złożoną wyłącznie z kobiet. Podczas podejścia zespół porwała lawina, ale Tabei, mimo silnych sprzeciwów, odmówiła przerwania wejścia. Jej determinacja przyniosła efekt: stanęła na szczycie, dokonując pierwszego kobiecego wejścia na Mount Everest w historii. Do 1992 roku ukończyła wyzwanie Korony Ziemi, zostając pierwszą kobietą, która weszła na najwyższy szczyt każdego kontynentu.

Poza osiągnięciami górskimi Tabei z pasją działała na rzecz ochrony środowiska. Organizowała wyprawy sprzątające na Evereście, ukończyła studia z zakresu nauk o środowisku i prowadziła wykłady zwiększające świadomość ochrony górskich ekosystemów.

Zmarła 20 października 2016 roku po długiej chorobie, w wieku 77 lat.

5. Jerzy Kukuczka

Lata życia: 1948–1989

Jerzy Kukuczka, jeden z najbardziej legendarnych polskich wspinaczy, był drugim człowiekiem w historii – po Reinholdzie Messnerze – który zdobył wszystkie 14 ośmiotysięczników. Co szczególnie imponujące, na 10 z nich wytyczył nowe, wcześniej niepokonane drogi.

Jego pierwszym ośmiotysięcznikiem było Lhotse (8 501 m n.p.m.), zdobyte w 1979 roku. Rok później wszedł na Everest – jedyny raz, kiedy użył dodatkowego tlenu. Wkrótce potem zdobył Makalu (8 485 m n.p.m.), Dhaulagiri (8 167 m n.p.m.) i Cho Oyu (8 021 m n.p.m.). Na 2 ostatnich szczytach jako pierwszy człowiek stanął zimą.

Kukuczka konsekwentnie wspinał się w stylu alpejskim. Tragicznie, jego ostatnia wspinaczka również odbywała się na Lhotse. W 1989 roku, podczas próby wejścia południową ścianą – wciąż uznawaną za jedną z najbardziej wymagających technicznie dróg – poślizgnął się na oblodzonym odcinku na wysokości około 8 300 m n.p.m. i spadł, gdy pękła lina asekuracyjna.

Jego ciała nigdy nie odnaleziono. Wspinacze biorący udział w poszukiwaniach relacjonowali, że złożyli go w szczelinie lodowca. W przeciwnym razie zostałby uznany za zaginionego, co utrudniłoby rodzinie uzyskanie należnych świadczeń.

6. Alex Honnold

Lata życia: 1985 – obecnie

Ekstremalne przejścia free solo Alexa Honnolda – na potężnych ścianach, bez liny – uczyniły z niego żywą legendę i jednego z najsłynniejszych wspinaczy skalnych naszych czasów. Urodził się w 1985 roku w Sacramento, w rodzinie nauczycieli, a wspinać zaczął się w wieku 11 lat. Po szkole średniej rozpoczął studia na University of California, lecz wkrótce je porzucił, postanawiając całkowicie poświęcić się pasji.

Jedno z jego najbardziej niezwykłych osiągnięć miało miejsce w 2017 roku, gdy przeszedł drogę Freerider na El Capitan. Został pierwszym człowiekiem w historii, który samotnie i bez liny asekuracyjnej pokonał niemal 900-metrową pionową ścianę z granitu. Pierwsze przejście free solo zajęło mu około 4 godzin. Dla porównania: pierwsze przejście tej drogi w 1958 roku trwało 45 dni, a współcześni wspinacze zwykle potrzebują od 3 do 5 dni.

W 2018 roku National Geographic wypuścił dokument Free Solo, nagrodzony Oscarem. Film szczegółowo pokazuje przygotowania Honnolda i jego historyczne przejście free solo na El Capitan.

Podróżował po świecie i odbywał wyprawy m.in. w Antarktyce, Ameryce Południowej, Grenlandii oraz innych regionach. Znany jest także z minimalistycznego stylu życia – przez wiele lat mieszkał w vanie, przemierzając Stany Zjednoczone w poszukiwaniu nowych dróg wspinaczkowych. Obecnie mieszka w Las Vegas z żoną i 2 córkami. Poza wspinaniem aktywnie rozwija swoją fundację, która przyznaje granty organizacjom pracującym nad zwiększaniem dostępu do energii słonecznej na świecie.

Biografia na jego oficjalnej stronie internetowej zaczyna się od zdania: „Więcej ludzi stanie na Księżycu, niż dokona tego, czego dokonał Alex Honnold.” I trudno się z tym spierać.

7. Lynn Hill

Lata życia: 1961 – obecnie

Amerykańska wspinaczka Lynn Hill to prawdziwa ikona świata wspinania. Przełamała stereotypy dotyczące płci i na nowo określiła granice możliwości w tej dyscyplinie. Urodziła się w Detroit, dzieciństwo spędziła w południowej Kalifornii, gdzie w wieku 14 lat odkryła pasję do wspinaczki.

W karierze zawodniczej zdobyła ponad 30 tytułów, w tym 5 zwycięstw w prestiżowych zawodach Rock Master. W 1992 roku zakończyła starty, by w pełni skupić się na tradycyjnej wspinaczce skalnej w naturalnym terenie.

Życie w pionowym świecie

W 1993 roku Lynn jako pierwsza osoba w historii dokonała przejścia klasycznegoWspinaczka klasyczna oznacza, że lina i sprzęt służą wyłącznie do ochrony przed upadkiem, a samo wejście opiera się na sile, technice i ruchu wspinacza. Dla porównania free solo, praktykowane przez Alexa Honnolda, odbywa się bez jakichkolwiek lin, co czyni je znacznie bardziej niebezpiecznym. drogi The Nose na El Capitan (wycena 5.13). Rok później wyznaczyła kolejny punkt odniesienia, pokonując ją w rekordowe 23 godziny.

Dziś Hill jest mentorką i instruktorką, prowadzi warsztaty i przekazuje swoje ogromne doświadczenie nowym pokoleniom wspinaczy. Jest także autorką autobiografii Free Climbing: My Life in the Vertical World.

8. Ueli Steck

Lata życia: 1976–2017

Ueli Steck był szwajcarskim alpinistą znanym z szybkich wejść i mistrzowskiego opanowania ekstremalnych dróg alpejskich. Urodził się w Langnau im Emmental w Szwajcarii, a pasję do gór rozwinął już jako dziecko. W wieku 12 lat zdobył Wildhorn (3 248 m n.p.m.).

Mając 18 lat, Steck wszedł na jedną z najniebezpieczniejszych gór świata  – Eiger (3 967 m n.p.m.)  – słynną północną ścianą. Przez kolejne lata przesuwał własne granice, bił swoje rekordy i wyznaczał nowe standardy dla wspinaczy na całym świecie.

Do najważniejszych osiągnięć Stecka należą:

• Pierwsze wejście północną ścianą Gaszerbruma II (7 772 m n.p.m.)
• Pierwsze samotne wejście południową ścianą Annapurny (8 091 m n.p.m.)
• Wejście na wszystkie 82 alpejskie szczyty powyżej 4 000 m n.p.m. w zaledwie 61 dni
• Pierwsze wejście północną ścianą Tengkampoche (6 500 m n.p.m.)

30 kwietnia 2017 roku Steck tragicznie zginął podczas aklimatyzacyjnego wejścia na Nuptse (7 861 m n.p.m.) w Himalajach, przygotowując się do wytyczenia nowej drogi na Evereście.

9. Nirmal „Nims” Purja

Lata życia: 1983 – obecnie

Nirmal „Nims” Purja to nepalski himalaista i były operator brytyjskich sił specjalnych. Łącząc wojskową dyscyplinę z nieustępliwą pasją do wspinania na dużych wysokościach, na nowo określił granice ludzkiej wytrzymałości i prędkości w górach.

Project Possible

Najśmielsze przedsięwzięcie Nimsa, Project Possible, wstrząsnęło światowym środowiskiem wspinaczkowym. Postanowił zdobyć wszystkie 14 szczytów powyżej 8 000 m n.p.m. w rekordowym czasie – 6 miesięcy i 6 dni. Mimo problemów finansowych i udziału w 2 akcjach ratunkowych na dużej wysokości po drodze dokonał tego, na co wcześniej wspinacze potrzebowali lat.

Nims rozpoczął 23 kwietnia 2019 roku od wejścia na Annapurnę (8 091 m n.p.m.), a wyzwanie zakończył 29 października wejściem na Shishapangmę (8 027 m n.p.m.). Nie zwlekał z ogłoszeniem kolejnego odważnego celu. W listopadzie zapowiedział, że ponownie zapisze się w historii – tym razem dzięki pierwszemu zimowemu wejściu na K2, którego mimo licznych prób nie udało się wcześniej dokonać.

K2, drugi najwyższy szczyt świata (8 614 m n.p.m.), uchodzi za znacznie trudniejszy technicznie niż Everest. 16 stycznia 2021 roku Purja wraz z całkowicie nepalskim zespołem stanął na szczycie. Ostatnie kroki wykonali razem, trzymając się za ręce – mocny symbol jedności i dowód dla świata, że nepalscy wspinacze są nie tylko elitarnymi przewodnikami i Szerpami, lecz także najwyższej klasy himalaistami.

W październiku 2024 roku nazwisko Nimsa ponownie trafiło na pierwsze strony – dwukrotnie. Powtórzył wyczyn zdobycia wszystkich 14 ośmiotysięczników, tym razem bez dodatkowego tlenu. Ukończył wyzwanie w zaledwie 2 lata i 5 miesięcy, ustanawiając nowy rekord świata. Co więcej, 21 października zamknął Koronę Ziemi, stając się jedynym człowiekiem w historii, który zdobył najwyższe góry każdego kontynentu oraz wszystkie najwyższe szczyty świata – zarówno z tlenem z butli, jak i bez niego.

10. Chris Sharma

Lata życia: 1981 – obecnie

Amerykański wspinacz skalny Chris Sharma wielokrotnie był uznawany za jednego z najmocniejszych wspinaczy świata dzięki pierwszym przejściom dróg wcześniej uważanych za niemożliwe. Urodził się w Kalifornii, wspinaczkę odkrył w wieku 12 lat, a mając 15 lat, pokonał już swoją pierwszą drogę o wycenie 5.14c.

Do najważniejszych osiągnięć Sharmy należą:

• Realization (2001): Pierwsza na świecie droga 5.15a we Francji, która stała się punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń.
• Es Pontas (2006): Deep-water solo na Majorce, czyli wspinaczka bez liny nad wodą; jedna z najtrudniejszych dróg świata, wyceniona na 5.15a.
• Jumbo Love (2008): Droga 5.15b w Kalifornii, przez pewien czas uznawana za najtrudniejszą istniejącą linię.
• La Dura Dura (2013): Przez lata uchodziła za najtrudniejsze przejście w historii; wycena 5.15c.

Dziś Sharma mieszka z rodziną w Barcelonie i nadal się wspina. Jest także właścicielem centrów wspinaczkowych w Kalifornii i Hiszpanii. W 2023 roku wypuścił The Climb, serial, który zadebiutował na HBO Max.

11. Adam Ondra

Lata życia: 1993 – obecnie

Czeski wspinacz Adam Ondra powszechnie uchodzi za jednego z najmocniejszych i najbardziej utalentowanych zawodników współczesnej wspinaczki. Zaczął się wspinać w wieku 6 lat, a mając 13 lat, pokonywał już drogi o wycenie 5.14d.

Zapisał się w historii jako pierwszy człowiek, który pokonał ekstremalnie trudną drogę Change, wycenioną na 5.15c, w 2012 roku. Następnie, w 2017 roku, przeszedł Silence – pierwszą w historii drogę 5.15d. To 45-metrowa przewieszona ściana w granitowej jaskini w Norwegii, wcześniej uznawana za niemożliwą do pokonania. Do dziś nikt inny jej nie powtórzył.

Adam Ondra ma także na koncie liczne zwycięstwa w mistrzostwach świata, mistrzostwach Europy i prestiżowych zawodach Rock Master.

Historie i osiągnięcia Ondry oraz setek innych wspinaczy wciąż inspirują ludzi na całym świecie. Każdy z nich – od Jacques’a Balmata przez sir Edmunda Hillary’ego po Adama Ondrę – własnym przykładem pokazał, że dla człowieka nie ma rzeczy niemożliwych. Góry i drogi, którymi szli, dla większości pozostają poza zasięgiem. Ale wejście w świat alpinistów i sprawdzenie własnych granic jest dostępne dla każdego.

Kilimandżaro należy do słynnej Korony Ziemi i jest najwyższą wolnostojącą górą na Ziemi. Jednocześnie, aby zdobyć Kilimandżaro, nie potrzeba specjalistycznego sprzętu wspinaczkowego ani profesjonalnego przygotowania. Wystarczą przeciętna sprawność fizyczna i determinacja, by dotrzeć na 5 895 m n.p.m. Według szacunków Altezza Travel 97% naszych podróżników z powodzeniem dociera na Uhuru Peak.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów