Jak powstało Kilimandżaro?

Kilimandżaro, najwyższa góra Afryki, składa się z 3 stożków wulkanicznych: Shira, Mawenzi i Kibo. Zaczęło się formować około 2 mln lat temu, gdy pod wpływem ruchów płyt tektonicznych stopiona lawa zaczęła przebijać się przez skorupę ziemską. Tak powstał pierwszy wulkan – Shira. Dziś Shira jest wygasła i silnie zerodowana; z dawnego stożka pozostało niewiele. Setki tysięcy lat później w podobny sposób uformował się stożek Mawenzi, a następnie Kibo – 3, najmłodszy stożek. Najwyższy punkt Kilimandżaro, Uhuru Peak, znajduje się na Kibo. Jego wysokość wynosi 5 895 m n.p.m.

Co doprowadziło do powstania Kilimandżaro?

Kilimandżaro leży w obrębie Rowu WschodnioafrykańskiegoRów Wschodnioafrykański, znany także jako Wielkie Rowy Afrykańskie lub Ryft Wschodnioafrykański, to rozległy system ryftowy w Afryce Wschodniej, ciągnący się od północnej Etiopii po środkowy Mozambik. Powstał w wyniku rozbieżnego ruchu nubijskiej i somalijskiej płyty litosferycznej, co doprowadziło do uformowania licznych struktur geologicznych, w tym wulkanów takich jak Kilimandżaro oraz Wielkich Jezior Afrykańskich., gdzie płyta nubijska i somalijska – obie będące częściami płyty afrykańskiej – oddalają się od siebie pod kontynentem afrykańskim. Miliony lat temu płyta afrykańska była jedną całością, ale procesy ryftowe stopniowo podzieliły ją na mniejsze płyty.

Kilimandżaro uformowało się w południowej części doliny ryftowej. Ogromna płyta tektoniczna rozpadła się na 2 części, a jej fragmenty zaczęły się od siebie oddalać – ten proces nazywa się ryftowaniem. W miejscu ryftu skorupa ziemska osłabła, a rozżarzona magma spod powierzchni Ziemi przebiła się ku górze. Warstwa po warstwie stworzyła masywny wulkan Shira. Warto dodać, że większość gór w systemie Ryftu Wschodnioafrykańskiego ma podobne, wulkaniczne pochodzenie. Najprawdopodobniej właśnie tak narodził się stratowulkanStratowulkan (od łacińskiego stratum – „warstwa”) to wulkan o kształcie stożka, powstały z nagromadzonych, stwardniałych warstw lawy. Z tego powodu stratowulkany często nazywa się też wulkanami warstwowymi. Ich gęsta, lepka lawa stosunkowo szybko stygnie na stokach, tworząc nową warstwę przy każdej erupcji. Kilimandżaro.

Uważa się, że pierwszy wulkan był aktywny przez około 250 000 lat. Dziś jest zniszczony przez erozję. Średnia wysokość płaskowyżu Shira wynosi 3 600 m n.p.m. Jego najwyższy punkt, Jonsell Point, leży na wysokości 3 962 m n.p.m.

Kolejnym wulkanem był Mawenzi. Jego główny szczyt sięga dziś 5 149 m n.p.m. i nosi imię Hansa Meyera – niemieckiego profesora geologii i podróżnika, który jako pierwszy Europejczyk zdobył Uhuru Peak. Początkowo Meyer nazwał najwyższy punkt Kilimandżaro „Kaiser Wilhelm Peak” na cześć cesarza Niemiec, później jednak, po uzyskaniu przez Tanzanię niepodległości, nazwę zmieniono na Uhuru Peak.

Szacuje się, że wulkan Kibo powstał w wyniku erupcji około 460 000 lat temu. To jedyny szczyt Kilimandżaro pokryty lodowcami. Dziś Kibo jest najwyższym i największym z 3 stożków wulkanicznych Kilimandżaro; na wysokości płaskowyżu Saddle Plateau ma ponad 24 km szerokości.

Kilimandżaro składa się więc z 3 wulkanów. Shira stała się płaskim płaskowyżem, a pozostała krawędź jej krateru wulkanicznego zapadła się głęboko w ziemię. Mawenzi, drugi „brat”, to skalista formacja o stromych stokach, przez co część obszarów jest niemal niedostępna dla wspinaczy. Kibo, najmłodszy wulkan, obejmuje również najwyższy punkt góry, znany dziś jako Uhuru Peak. To główny cel osób planujących zdobyć Kilimandżaro. Można dotrzeć tam jedną z tras Kilimandżaro.

Geologia Kilimandżaro

„Dach Afryki” ma pochodzenie wulkaniczne i w większości składa się ze skał, lawy oraz popiołu. W rejonie szczytu występuje dużo andezytu, rodzaju skały magmowej. Większą część masywu buduje jednak bazalt, który po podgrzaniu tworzy lawę. Ta skała wulkaniczna ma ciemnoszarą barwę, dlatego Kilimandżaro wygląda jak ciemna wieża z białą czapą na wierzchołku.

Na zboczach wulkanu Kibo znajdziesz znaczną ilość obsydianu – wyjątkowej skały wulkanicznej, która powstaje, gdy potoki stopionej lawy stygną zbyt szybko, by mogła wykształcić się struktura krystaliczna. W efekcie powierzchnię pokrywa gładka, twarda substancja przypominająca czarne szkło.

Czy Kilimandżaro jest aktywnym wulkanem?

Spośród 3 szczytów Kilimandżaro tylko Kibo – najmłodszy wulkan – nadal uznawany jest za potencjalnie aktywny. Oficjalnie klasyfikuje się go jako uśpiony, a nie wygasły. Prawdopodobieństwo erupcji Kilimandżaro w najbliższej przyszłości jest skrajnie niskie.

Kiedy Kilimandżaro wybuchło po raz ostatni?

Do ostatniej erupcji Kilimandżaro doszło około 360 000 lat temu. Od tego czasu wulkan pozostaje uśpiony. Fumarole w pobliżu szczytu wciąż jednak uwalniają gazy, między innymi dwutlenek siarki i dwutlenek węgla, co świadczy o trwającej aktywności geologicznej.

Co oznacza nazwa Kilimanjaro?

Według jednej z popularnych teorii nazwa „Kilimanjaro” pochodzi od słów w języku suahili: „kilima” (góra) oraz „njaro” (biel lub blask). Można ją więc tłumaczyć jako „Górę Bieli” albo „Lśniącą Górę”, w nawiązaniu do ośnieżonego szczytu. Inna teoria łączy nazwę z ludem Chagga, zamieszkującym zbocza góry. Część badaczy sugeruje, że mogła ona pochodzić od słowa „Kilimanjaro” w języku Chagga, oznaczającego „górę karawan” – odniesienie do szlaków handlowych przebiegających przez ten region. Więcej informacji o pochodzeniu nazwy Kilimandżaro znajdziesz w naszym artykule na blogu.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów