Zasady obowiązujące w parkach narodowych Tanzanii

We wszystkich parkach narodowych Tanzanii obowiązują zasady, których muszą przestrzegać zarówno odwiedzający, jak i przewodnicy. Przepisy chronią środowisko naturalne – rośliny, zwierzęta oraz zasoby przyrodnicze, na których opiera się cały ekosystem. Część zasad służy także bezpieczeństwu podróżnych. 

Parki narodowe Tanzanii

W Tanzanii znajdują się 22 parki narodowe – szczególne obszary przyrodnicze objęte ochroną państwa. Wśród najpopularniejszych są Serengeti, Tarangire, Jezioro Manyara, Arusha, Ruaha i Nyerere. Na terenie parków narodowych ludzie nie mogą żyć tak jak poza nimi: budować dróg i domów, wydobywać surowców, uprawiać roli, hodować zwierząt ani polować. Zwierzęta w parkach są liczone przez rangerów, którzy poważnie traktują ochronę przyrody i kierują się zasadą nieingerowania w naturalny rytm życia zwierząt i roślin. Obejmuje to także utrzymywanie równowagi ekosystemów, dzięki której dzikie zwierzęta mogą przetrwać i rozmnażać się.

Jedyną działalnością człowieka dopuszczoną w parkach narodowych jest turystyka. Najczęściej parki odwiedza się samochodami terenowymi – taka obserwacja zwierząt z auta to klasyczne safari. Park Narodowy Kilimandżaro wyróżnia się na tle innych obszarów chronionych, ponieważ przyjeżdża się tam przede wszystkim, by zdobyć najwyższą górę Afryki. Są też parki położone w trudno dostępnych miejscach, na przykład na wyspach Jeziora Wiktorii albo w górach w pobliżu najgłębszego jeziora Afryki, Jeziora Tanganika. Można dostać się do nich drogą wodną. Większość parków narodowych leży jednak na rozległych przestrzeniach sawann i rzadkich lasów.

W wybranych miejscach władze pozwalają na budowę eko-hoteli, w których podróżni mogą nocować bezpośrednio na terenie parku narodowego. To ważne, bo safari odbywa się zwykle rano, tuż po wschodzie słońca, oraz wieczorem, zanim zapadnie zmrok. Odległość między miejscem noclegu a początkiem trasy safari powinna więc być jak najmniejsza. W parkach istnieje też kilka specjalnych stref, gdzie wolno wysiąść z samochodu: tak zwane picnic sites, czyli miejsca przygotowane na lunch; punkty widokowe, z których można podziwiać krajobraz; oraz trasy safari pieszego w kilku parkach. Główną częścią safari pozostaje obserwacja zwierząt z samochodu: podróżni siedzą bezpiecznie i wygodnie w aucie terenowym, patrząc na niezwykłe życie tanzańskiej przyrody przez okno lub przez lornetkę spod uniesionego dachu.

Co się stanie, jeśli złamiesz zasady?

Każdy park narodowy w Tanzanii ma krótki zestaw zasad obowiązujących wszystkich odwiedzających. Ich brzmienie jest podobne: nie wolno ingerować w życie zwierząt, niszczyć roślin, zostawiać śmieci, wynosić z obszarów chronionych elementów przyrody ożywionej i nieożywionej, poruszać się po parku nocą i tak dalej. Wszystkie te reguły wynikają zarówno z podejścia do ochrony przyrody, jak i z troski o bezpieczeństwo odwiedzających.

Czasem zakazy mogą wydawać się niezbyt surowe, a pokusa, by choć trochę nagiąć zasady, jest duża – zwłaszcza gdy wciąga rytm safari. Które przepisy podróżni w Tanzanii najczęściej chcą złamać? O czym musimy przypominać naszym gościom, prosząc ich o rozsądek i niewpadanie w chwilowy impuls? Wiele takich naruszeń ma niestety daleko idące i nieprzyjemne konsekwencje. Poniżej krótko omawiamy kilka z tych zasad.

Zbyt szybka jazda podczas safari

Może wydawać się to atrakcyjne: jedziesz samochodem terenowym, stoisz pod otwartym dachem i widzisz migające obok drzewa, ptaki szybujące nad głową oraz tumany pyłu zostające za autem. Czasem chciałoby się przejechać przez sawannę z wiatrem, a czasem kierowca-przewodnik dostaje przez radio wiadomość o miejscu, w którym znajduje się stado lwów. Trzeba wtedy dojechać właściwą drogą, by zobaczyć lwy dzielące zdobycz i znaleźć się jak najbliżej zwierząt, zanim za kilka minut przyjadą dziesiątki innych samochodów. Dotyczy to zwłaszcza popularnych parków odwiedzanych przez setki turystów, takich jak Serengeti.

Co może się stać podczas szybkiej jazdy przez sawannę? Pędzący samochód spłoszy wiele zwierząt, zwłaszcza drobnych: gryzonie, małe antylopy, ptaki czy młode osobniki. Jeszcze bardziej niebezpieczna sytuacja pojawia się wtedy, gdy zwierzę nagle wybiegnie na drogę i może zostać potrącone.

Ofiarami zbyt szybkiej jazdy bywają także pasażerowie. Kierowcy samochodów safari, którzy pędzą do rzadko spotykanych zwierząt i tracą panowanie nad pojazdem, mogą doprowadzić do wypadku. Takie zdarzenia w parkach niestety się zdarzają. W lipcu 2022 roku w Parku Narodowym Serengeti samochód safari jechał bardzo szybko, turysta w kabinie nie miał zapiętych pasów, a dach był otwarty. Pojazd przewrócił się. Mężczyzna wypadł z kabiny i zginął.

Kierowcy Altezza Travel mają jasne instrukcje: przestrzegać przepisów ruchu zarówno w parkach narodowych, jak i na drogach podczas przejazdów między nimi, i nigdy nie przekraczać dozwolonej prędkości. Wszystkie nasze samochody mają lokalizatory GPS, dlatego możemy łatwo monitorować prędkość każdego pojazdu nawet z biura. Maksymalna dozwolona prędkość w parkach narodowych Tanzanii wynosi 50 km/h, a w Obszarze Chronionym Ngorongoro 25 km/h. Prosimy, nie namawiaj kierowców do szybszej jazdy. Zwierzęta na pewno zobaczysz chwilę później – nie trzeba ich gonić. Bezpieczeństwo na safari musi pozostać najważniejsze.

Chodzi nie tylko o Twoje bezpieczeństwo, lecz także o życie dzikich zwierząt. Co może się stać, jeśli jedziesz przez park z dużą prędkością? Samochód może na przykład uderzyć kraskę liliowopierśną lecącą po pokarm dla piskląt. Nawet tego nie zauważysz. A uwierz, takie sytuacje zdarzają się również poza parkami narodowymi. Piękna samica nie wróci już do młodych w gnieździe, nie przyniesie im jedzenia ani nie obroni ich przed drapieżnikami. W rezultacie pisklęta niemal na pewno także zginą. Prosimy, pamiętaj o poważnych konsekwencjach szybkiej jazdy w parku i o nieodwracalnych szkodach, jakie może ona wyrządzić dzikiej przyrodzie.

Zjeżdżanie z wyznaczonych dróg

Inną częstą pokusą podczas obserwacji zwierząt w Afryce jest zjechanie z drogi, by podjechać bliżej lwiątek ukrytych w trawie, rodziny guźców albo strumienia, nad którego brzegami czają się krokodyle. Może się wydawać, że nic złego się nie stanie, jeśli jeden samochód – właśnie Twój – na chwilę opuści dozwoloną drogę i przejedzie kilka metrów przez trawę.

W trawie często kryją się małe zwierzęta i ptaki. Młode karakale, serwale i inne zwierzęta – niewielkie kocięta – pozostają w ukryciu, gdy ich rodzice polują albo patrolują terytorium. Ptaki nocne śpią w dzień w trawie i po prostu nie zdążą zareagować ani odlecieć spod kół samochodu terenowego. Wiele ptaków – w tanzańskich parkach żyje kilkaset gatunków – buduje gniazda bezpośrednio w trawie. Pasażerowie auta nawet nie zauważą, że miażdżą delikatne jaja albo puszyste, świeżo wyklute pisklęta. Niegroźne węże, powolne żółwie, zwinne ważki równoskrzydłe, maleńkie dikdiki i dujkery, barwne motyle – trawy wschodnioafrykańskich sawann są domem ogromnej liczby stworzeń. Pomyśl o nich, zanim poprosisz kierowcę o zjazd z drogi.

Sama obecność ludzi w parkach narodowych już wpływa na zwierzęta: hałas, spaliny i niechciana uwaga zakłócają spokój ich mieszkańców. Jeśli zwierzę odchodzi od drogi, potrzebuje ciszy. Trzeba to uszanować i nie wkraczać do jego domu dla rozrywki ani dla ładnych zdjęć.

Często wydaje się, że wystarczy podjechać trochę bliżej, by zrobić świetne ujęcie smukłego zwierzęcia – królewskiego lwa albo nosorożca – o którym marzą podróżni. Ale uwierz, nie warto. Przestraszysz zwierzę i skrzywdzisz dziesiątki mniejszych stworzeń, których nawet nie dostrzeżesz. Możesz zostawić w trawie ślad, który jeszcze długo będzie niepokoił zwierzęta, a zdjęcie i tak najpewniej okaże się przeciętne.

W internecie jest wiele profesjonalnych fotografii. Jakość zdjęć wykonanych podczas krótkiego safari będzie inna niż u fotografa pracującego z teleobiektywami, zaawansowaną obróbką i tygodniami, a czasem miesiącami spędzonymi w parku. Dobre zdjęcia są efektem dużej pracy: sprzętu, umiejętności i czasu. Dlatego oczekiwanie, że po 3–4 dniach safari wrócisz ze spektakularną kolekcją fotografii, bywa dość naiwne. Czy warto więc płoszyć zwierzęta i niszczyć ich siedliska? 

Obserwuj dziką przyrodę z samochodu, zapamiętuj jak najwięcej i korzystaj z lornetki. Bardzo często widzimy więcej własnymi oczami, gdy nie patrzymy bez przerwy na otoczenie przez ekran smartfona, próbując zrobić jak najwięcej zdjęć. Oczywiście kilka fotografii z samochodu nie stanowi problemu, jeśli nie łamie się żadnych przepisów.

Kierowcy-przewodnicy Altezza Travel prowadzą ostrożnie i z szacunkiem do zwierząt, które pokazują gościom podczas safari. Nie zjeżdżają z dróg wyznaczonych przez władze parku. 

Dokarmianie dzikich zwierząt

W miastach dla wielu osób staje się oczywiste, że ludzkie jedzenie nie służy zwierzętom, a bywa dla nich szkodliwe. W naturze, gdy widzimy wychudzone antylopy albo żebrzące małpy, łatwo o tym zapomnieć i zacząć szukać owocu, a nawet ciastka, które można rzucić zwierzęciu. To nieodpowiedzialne.

Zwierząt nie należy dokarmiać także dlatego, że stałe karmienie przez ludzi, niezależnie od dobrych intencji, odbiera im umiejętność samodzielnego zdobywania pożywienia. Problem jest szczególnie widoczny w picnic sites parków narodowych, gdzie ustawione są stoły dla osób jedzących na świeżym powietrzu. Odwiedzający przywożą własne lunchboxy. Często safari trwa cały dzień, a przekąska w takim miejscu jest jedyną możliwością zjedzenia czegokolwiek między śniadaniem a kolacją w hotelu.

Do miejsc, gdzie ludzie jedzą lunch, zlatują się ogromne liczby ptaków. Przybiegają też małpy i inne małe naczelne. Niektóre skromnie czekają, aż ktoś rzuci im smakołyk, ale odważniejsze potrafią kraść jedzenie, często wyrywając je prosto z rąk zagapionych turystów. Czasem dochodzi do konfliktów między zwierzętami a ludźmi, a małpy mogą zranić człowieka, na przykład ugryźć albo podrapać.

Takie niekontrolowane kontakty nie prowadzą do niczego dobrego. W 2020 roku, po serii negatywnych zdarzeń z udziałem ludzi i zwierząt przychodzących do jednego z picnic sites w Parku Narodowym Tarangire, rangerzy musieli zastrzelić wiele koczkodanów zielonych i pawianów atakujących ludzi. Tak właśnie ktoś jednego dnia przylatuje do Afryki na safari, z litości karmi małpę, a później ta małpa zostaje zabita.

Gdy widzisz dzikie zwierzęta, nie ulegaj impulsowi, by rzucić im jedzenie, tym bardziej ludzkie. Właściwe jest myślenie o długofalowych skutkach własnych działań. Jeśli zwierzę żyjące w afrykańskiej dziczy przetrwało wśród wielu konkurentów i groźnych drapieżników, to znaczy, że jest silne i zdrowe – nie potrzebuje Twojej „pomocy”. Prosimy, nie próbuj karmić dzikich zwierząt i nie ingeruj w ich naturalne życie na obszarze chronionym przed wpływem człowieka. W parku narodowym przyrodę można wyłącznie obserwować.

Jest tylko jeden wyjątek, gdy ingerencja w życie zwierząt ma sens z punktu widzenia ochrony przyrody. Jeśli podczas safari w Afryce natrafisz na młode pozbawione matki albo na chore, ranne zwierzę, poproś przewodnika, by skontaktował się z rangerami parku. Przekaże im wszystkie potrzebne informacje o zwierzęciu wymagającym pomocy i zawiadomi tanzańską służbę weterynaryjną. Możesz też samodzielnie zapisać współrzędne GPS miejsca i przekazać je do biura Altezza Travel. Albo po prostu wyślij geolokalizację swojemu managerowi – odczytamy współrzędne i przekażemy je weterynarzom. Będziemy wdzięczni za pomoc.

Na co jeszcze zwrócić uwagę podczas wizyty w parkach narodowych?

Oprócz 3 zasad opisanych powyżej na obszarach chronionych Tanzanii obowiązują także inne ograniczenia. Zakazane jest niepokojenie zwierząt nocą. Dozwolone godziny safari mogą się nieznacznie różnić w zależności od parku, ale w Tanzanii, położonej blisko równika, słońce wschodzi i zachodzi przez cały rok mniej więcej o podobnych porach: po 6:00 rano i krótko po 18:00.

Nie wolno ingerować w naturalne siedliska. Do parku nie można wprowadzać zwierząt ani roślin, nie wolno też wynosić z niego przedstawicieli flory i fauny ani zabierać znalezionych czaszek, kości, skał i innych elementów przyrody.

Oczywiście w parkach nie wolno zostawiać śmieci, w tym niedopałków papierosów. Zakazane jest rozpalanie ognisk. W suchym regionie ogień może być bardzo niebezpieczny. W 2020 i 2022 roku w Parku Narodowym Kilimandżaro wybuchły pożary, które udało się ugasić tylko dzięki szybkiej reakcji rangerów oraz pomocy przewodników i tragarzy.

Poszczególne parki narodowe mają własne cechy i ograniczenia. Informacje o nich znajdziesz przy wejściach do parków, na wspólnej stronie administracji Tanzania National Parks albo u naszych managerów, jeśli wybierasz się na safari z Altezza Travel.

Inne formy safari niż klasyczna obserwacja zwierząt z samochodu mają własne zasady. Należą do nich safari piesze, safari wodne łodziami oraz wyprawy kajakiem i canoe.

Dodatkowe aktywności również mają odrębne zasady bezpieczeństwa: nocne safari w wyznaczonych strefach, spacery po mostach wiszących, wyprawy do szympansów w parkach narodowych Gombe Stream i Mahali Mountains, wycieczki rowerowe, loty balonem nad obszarami chronionymi, wędkarstwo sportowe, wizyty w muzeach zarządzanych przez TANAPA, Tanzania National Parks Authority wyprawy do dawnych ruin i stanowisk sztuki naskalnej oraz jedyny dozwolony sport ekstremalny – paralotniarstwo na Kilimandżaro.

Zasady w Parku Narodowym Kilimandżaro

Park Narodowy Kilimandżaro jest 8 parkiem narodowym Tanzanii, jeśli patrzeć na historyczną kolejność ich ustanawiania. Większość jego obszaru pokrywają gęste lasy tropikalne otaczające słynną górę o tej samej nazwie. Kilimandżaro tworzą 3 uśpione wulkany stojące obok siebie. Głównym szczytem jest Uhuru, wznoszący się na 5 895 m n.p.m. Na szczyt prowadzi kilka szlaków trekkingowych przez lasy i kolejne strefy klimatyczne. Najczęstszą formą wizyty w parku jest kilkudniowa wyprawa na Uhuru Peak. Park odwiedza się także w ramach krótkich trekkingów bez wejścia na szczyt, wycieczek rowerami górskimi po płaskowyżu Shira, wspinaczki technicznej na szczycie Mawenzi, noclegu w kraterze wulkanu Kibo, eksploracji afrykańskich lodowców, realizacji filmów dokumentalnych oraz wspomnianego już zlotu ze szczytu na paralotni.

Oto ogólne zasady obowiązujące w Parku Narodowym Kilimandżaro. Po parku można poruszać się wyłącznie przygotowanymi szlakami, za przewodnikami, a nocować wolno tylko w miejscach wyznaczonych na obozy. Zabronione jest rozpalanie otwartego ognia oraz wszystko to, czego nie wolno robić w innych parkach narodowych. Jeśli w wyprawie biorą udział dzieci poniżej 10 lat, mogą wejść maksymalnie na wysokość 3 700 m n.p.m.

Podczas wyprawy należy stosować się do wszystkich poleceń przewodnika. Jeśli planujesz wejście na Kilimandżaro z Altezza Travel, Twój manager przekaże Ci wszystkie szczegóły dotyczące nadchodzącej wyprawy.

Prosimy wszystkich odwiedzających tanzańskie parki narodowe o przestrzeganie tych zasad i pamiętanie, że chronią one zarówno zwierzęta żyjące w parkach, jak i samych podróżnych, którzy mają szansę poznawać afrykańską przyrodę. Jako organizatorzy safari i wypraw górskich mamy podwójną odpowiedzialność. Liczymy na Twoją współpracę w przestrzeganiu reguł parków narodowych i okazywaniu szacunku wspaniałemu środowisku naturalnemu Afryki. Życzymy dobrej i bezpiecznej podróży do Tanzanii.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów