15 ciekawostek o Tanzanii

Tanzania to kraj pełen fascynujących historii i tajemnic, z których wiele wciąż pozostaje mało znanych poza regionem. Nie znajduje się w takim kulturowym świetle reflektorów jak Paryż czy Rzym, ale ma bogatą historię i zachwycające cuda natury, które warto poznać. Od dawnych zagadek, takich jak zaginione miasto Rhapta, po niezwykłą dziką przyrodę i wydarzenia zapisane w historii – w Tanzanii jest wiele do odkrycia.

Przyglądając się regionom, historii i kulturze Tanzanii, Altezza Travel zebrała 15 ciekawostek o tym kraju. Na liście znalazły się krater wulkanu tętniący życiem dzikich zwierząt, ostatni targ niewolników na świecie, tajny eksperyment na bezludnej wyspie i najkrótsza wojna w historii ludzkości. Miłej lektury!

1. Tanzania jest bezpieczniejsza niż wiele bardziej rozwiniętych krajów

Co roku Institute for Economics and Peace, którego badaniami posługują się nawet Bank Światowy i ONZ, opracowuje „Global Peace Index”. Analiza opiera się na 23 różnych wskaźnikach wpływających na stabilność gospodarczą, polityczną i społeczną państw.

W rankingu z 2024 roku Tanzania zajęła 65. miejsce, wyprzedzając Stany Zjednoczone, Francję, Chiny, Indie, Turcję i Brazylię. Kraj uchodzi za bezpieczny nawet dla kobiet podróżujących solo.

2. To ojczyzna najwyższej góry Afryki

Uśpiony stratowulkan Kilimandżaro leży na terenie parku narodowego o tej samej nazwie i wznosi się na 5 895 m n.p.m. To najwyższy punkt kontynentu, najwyższa wolnostojąca góra świata i jeden ze szczytów słynnej „Korony Ziemi”.

Mimo poważnego statusu Kilimandżaro jest osiągalne dla niemal każdej osoby w dobrej kondycji fizycznej. Nie potrzeba umiejętności wspinaczkowych ani sprzętu alpinistycznego. Na szczyt góry, Uhuru Peak, prowadzi 8 tras. Przeciętna wyprawa trwa zaledwie 7–8 dni. Dla porównania wejście na Everest zajmuje około 2 miesięcy.

3. Prawie 30% terytorium Tanzanii zajmują obszary ochrony dzikiej przyrody

Tanzania jest największym krajem Afryki Wschodniej i ma dziesiątki parków narodowych, rezerwatów oraz innych obszarów chronionych. Łącznie zajmują one powierzchnię większą niż wiele państw Europy, między innymi Włochy, Grecja, Czechy, Dania czy Holandia. Rezerwat Selous w Tanzanii był niegdyś największym takim obszarem chronionym w całej Afryce. Dziś jego część nosi nazwę Parku Narodowego Nyerere, a podróżnicy odwiedzający Tanzanię mogą wyruszyć na safari w tych symbolicznych miejscach.

Dzięki temu kraj ma jedną z największych koncentracji dzikiej przyrody i należy do najlepszych miejsc na świecie do obserwacji zwierząt. Można tu zobaczyć Wielką Piątkę: lwy, słonie, bawoły, nosorożce i lamparty.

4. Tanzania ma własną zaginioną „Atlantydę”

W starożytności wybrzeże Afryki Wschodniej nazywano Azanią, a jego głównym miastem była Rhapta. Uważa się ją za jedną z najbogatszych metropolii swoich czasów, która rozkwitła około 2 000 lat temu dzięki handlowi z krajami arabskimi.

Rhapta pojawia się w Geografii Ptolemeusza oraz w Periplusie Morza Erytrejskiego. Najprawdopodobniej miasto leżało na terenie dzisiejszej Tanzanii: w delcie rzeki Rufiji, w pobliżu Kilwa Kisiwani albo przy wyspie Mafia. Nie ma jednak co do tego pewności.

Współczesna nauka wie o historii Rhapty bardzo niewiele. Miasto zniknęło bez śladu ponad 1 600 lat temu, a poszukiwania jego pozostałości trwają do dziś, choć niezbyt intensywnie. W 2016 roku nurek Alan Sutton odkrył kilka tysięcy kamiennych bloków w pobliżu wyspy Mafia. Według archeologa, profesora Felixa Chamiego z University of Dar es Salaam, mogą to być właśnie ruiny Rhapty.

5. Wielka Migracja gnu odbywa się w Parku Narodowym Serengeti

Park Narodowy Serengeti jest sceną jednego z najbardziej spektakularnych zjawisk przyrodniczych na świecie – Wielkiej Migracji. Setki tysięcy kopytnych, w tym zebry i antylopy, dołączają do stada liczącego 1,5 mln osobników i przemierzają afrykańskie równiny w poszukiwaniu nowych pastwisk.

Oprócz nich w parku żyje afrykańska Wielka Piątka, a także żyrafy, hipopotamy, krokodyle, kilkadziesiąt innych gatunków dużych ssaków i około 500 gatunków ptaków. Serengeti znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

6. Zanzibar w Tanzanii słynie z najkrótszej wojny w historii

25 sierpnia 1896 roku zmarł sułtan Zanzibaru, Hamad bin Thuwaini, wspierany przez brytyjską administrację kolonialną. W dniu jego śmierci władzę w wyniku przewrotu przejął jego kuzyn Khalid bin Barghash, współpracujący z Niemcami.

W odpowiedzi Wielka Brytania wysłała flotę wojenną do wybrzeży Zanzibaru i wystosowała ultimatum: Barghash miał zrzec się roszczeń do tronu, nakazać rozbrojenie i opuścić flagę do godziny 9:00 rano 27 sierpnia. Choć jego siły były znacznie mniej liczne i słabiej uzbrojone, nowy sułtan postanowił nie ustępować. Brytyjczycy również.

Zgodnie z zapowiedzią o 9:00 flota otworzyła ogień do pałacu, nielicznych dział i jedynego okrętu sułtanatu. Tak rozpoczęła się wojna brytyjsko-zanzibarska, która trwała zaledwie 38 minut i przeszła do historii jako najkrótsza wojna w dziejach.

7. W Tanzanii żyją lwy wspinające się na drzewa

Prawdopodobnie widziałeś zdjęcia lwów odpoczywających na gałęziach drzew. Takie fotografie powstają w Tanzanii, szczególnie w parkach narodowych Jeziora Manyara, Tarangire i Serengeti.

Dokładna przyczyna tego zachowania nie jest znana. Jedna z najpopularniejszych teorii mówi, że lwy wchodzą na drzewa, aby chronić się przed ukąszeniami owadów i upałem. Argument, że lwy są kotami, a koty lubią się wspinać, nie wytrzymuje próby: te drapieżniki nigdzie indziej na świecie nie zachowują się w ten sposób. Podczas safari w Parku Narodowym Jeziora Manyara, Parku Narodowym Tarangire lub Parku Narodowym Serengeti w Tanzanii można zobaczyć to niezwykłe zjawisko na własne oczy.

8. Wąwóz Olduvai – kolebka ludzkości

Wąwóz Olduvai leży w północnej Tanzanii. To 48-kilometrowy parów, często nazywany „kolebką ludzkości”. W XX wieku prowadzone tu wykopaliska archeologiczne przyniosły sensacyjne odkrycia. Znaleziono między innymi szczątki wczesnych przodków człowieka oraz pierwsze narzędzia sprzed nawet 2 mln lat. Badania i spory dotyczące najdawniejszych ludzi trwają do dziś.

Co ciekawe, miejsce odkryto niemal przypadkiem. Do XIX wieku wąwóz Olduvai nie znajdował się w centrum zainteresowania światowej nauki. W 1911 roku niemiecki neurolog i paleontolog Wilhelm Kattwinkel przyjechał do Tanzanii, aby badać śpiączkę afrykańską, która pochłaniała wówczas wiele istnień. Podczas tej podróży natrafił w okolicy na potencjalnie cenne skamieniałości. Wykopaliska rozpoczęły się zaledwie 2 lata później.

Warto dodać, że Olduvai nie jest jedynym miejscem, gdzie znaleziono skamieniałości o tak dawnym pochodzeniu. Wpisana na listę UNESCO „Kolebka Ludzkości” obejmuje także prowincję Gauteng w Republice Południowej Afryki, gdzie w jaskiniach Sterkfontein w połowie XX wieku odkryto skamieniałości australopiteka sprzed 2,3 mln lat.

9. Krater Ngorongoro tętni życiem dzikich zwierząt

Aby uniknąć nieporozumień, doprecyzujmy: krater Ngorongoro to tylko niewielka część znacznie większego Obszaru Chronionego Ngorongoro, który zajmuje ponad 8 200 km². Dla porównania: jest większy niż Luksemburg, Singapur, Wyspy Dziewicze i Wyspy Owcze razem wzięte. Zostałoby jeszcze miejsce na Hongkong.

Rezerwat zamieszkuje około 25 000 dużych ssaków, z czego większość żyje w kraterze o powierzchni 260 km². To prawie 130 razy więcej niż powierzchnia Monako. Koncentracja dzikich zwierząt jest tak duża, że podczas safari co 5–10 minut spotyka się kolejne gatunki. Ngorongoro uchodzi za jedno z najpiękniejszych miejsc do obserwacji zwierząt i, podobnie jak Serengeti, znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

10. Tanzania leży nad wodami Wielkich Jezior Afrykańskich

Kraj znajduje się w obrębie Wielkich Rowów Afrykańskich, wzdłuż których leżą jedne z największych słodkowodnych jezior planety. Nazywa się je Wielkimi Jeziorami Afrykańskimi, a czasem wręcz morzami śródlądowymi. Tanzania ma dostęp do 3 z nich.

• Jezioro Wiktorii, graniczące także z Ugandą i Kenią, jest największym jeziorem kontynentu i 2. największym na świecie po Jeziorze Górnym w Ameryce Północnej. Przy powierzchni 68 800 km² zmieściłoby 165 Wenecji.
• Jezioro Tanganika, położone przy granicy z Kongiem, Zambią i Burundi, jest najgłębsze w Afryce i 2. najgłębsze na świecie po rosyjskim Bajkale. Jego średnia głębokość wynosi 570 m, a najgłębszy punkt sięga 1 470 m. Dla porównania Adriatyk ma głębokość 1 230 m.
• Jezioro Niasa (Jezioro Malawi), którego brzegi należą także do Mozambiku i Malawi, ma największą różnorodność gatunków ryb na świecie. Według ostrożnych szacunków żyje tu ponad 1 000 gatunków, a liczba ta rośnie niemal co tydzień. Wielu mieszkańców jeziora nie spotyka się nigdzie indziej.

11. Pierwsza udokumentowana wojna szympansów miała miejsce w Tanzanii

Gombe Stream to najmniejszy park narodowy w Tanzanii, położony nad brzegiem Jeziora Tanganika. Zasłynął przede wszystkim dzięki pracy Jane Goodall, wybitnej brytyjskiej prymatolożki, która przez wiele lat mieszkała w Parku Narodowym Gombe Stream, badając zachowania społeczne i inteligencję szympansów. To jej zawdzięczamy dużą część współczesnej wiedzy o tych naczelnych. Goodall jako pierwsza zaobserwowała między innymi, że szympansy używają prostych narzędzi, jedzą mięso, polują wspólnie, a nawet prowadzą wojny.

W 1974 roku zauważyła rozłam w jednej z grup szympansów: 6 samców, 3 dorosłe samice i kilkoro młodych oddzieliło się od reszty i zaczęło żyć osobno. Główna grupa nie zaakceptowała tej sytuacji. Przez kolejne 4 lata jej członkowie urządzali zasadzki i brutalnie atakowali „buntowników”. Przeżyło tylko kilka samic – pobitych i uprowadzonych. Gdy zmarł ostatni członek oddzielonej grupy, zwycięzcy przejęli jej terytorium.

To pierwszy udokumentowany przypadek celowego zabijania wśród szympansów, znany jako „wojna szympansów z Gombe”. Początkowo odkrycie Jane Goodall spotkało się z krytyką, ponieważ modele naukowe opisujące zachowania ludzi i zwierząt nigdy wcześniej się nie przecinały. Późniejsze badania w Gombe i w innych krajach, między innymi w Demokratycznej Republice Konga, potwierdziły jednak, że szympansy rzeczywiście są zdolne do prowadzenia prawdziwych wojen.

12. Tanzania ma 2 stolice

Dar es Salaam to największe miasto portowe Tanzanii, liczące ponad 5 mln mieszkańców. Oficjalnie było stolicą od 1961 roku. Choć utraciło ten status w sensie prawnym, większość instytucji rządowych, dużych firm i przedsiębiorstw nadal ma tu swoje siedziby.

W 1996 roku stolicę przeniesiono do Dodomy, choć od tamtej pory niewiele się zmieniło. W ciągu niemal 30 lat, poza kilkoma wyjątkami, przeniesiono tam jedynie rezydencję prezydenta i część ministerstw. Dar es Salaam pozostaje gospodarczym i kulturalnym centrum kraju.

13. W Tanzanii jest ponad 120 języków i liczne religie rodzime

Tanzanię można uznać za jeden z najbardziej wielokulturowych krajów świata. Żyje tu ponad 120 różnych grup etnicznych i plemion, a liczba języków jest zbliżona. Językami urzędowymi są angielski i suahili, który mimo że powstał z połączenia dialektów bantu i arabskiego, pełni funkcję lingua franca dla rdzennych mieszkańców. Uczy się go w szkołach.

Większość pozostałych języków ma charakter izolowany, co oznacza, że używa ich tylko konkretna grupa etniczna. Wśród nich wyróżniają się sandawe i hadza, znane z charakterystycznych spółgłosek mlaskowych, których nie spotyka się nigdzie indziej na świecie.

Jeśli chodzi o religie w Tanzanii, według szacunków 63% mieszkańców wyznaje chrześcijaństwo, 34% islam, a pozostali buddyzm, judaizm, hinduizm i inne religie, w tym tradycyjne wierzenia afrykańskie. Te ostatnie szczególnie interesują osoby poznające miejscową kulturę, ponieważ mogą obejmować kult przodków, wiarę w duchy i czary.

14. Na Zanzibarze działał ostatni targ niewolników na świecie

Dziś Zanzibar jest znany jako popularny kierunek turystyczny z dobrymi hotelami, białymi piaszczystymi plażami i kolonialną architekturą w historycznej dzielnicy. Jednak zaledwie 150 lat temu działał tu jeden z największych targów niewolników w Afryce, na którym sprzedawano rocznie nawet 50 000 osób. Arabscy i indyjscy kupcy stworzyli w regionie wiele szlaków handlowych, co sprzyjało także rozwojowi handlu niewolnikami.

Niewolnictwo na Zanzibarze stało się nielegalne w 1870 roku, choć przez pewien czas nadal je praktykowano. W 1873 roku, pod naciskiem Wielkiej Brytanii, zamknięto ostatni targ niewolników na świecie. Dziś w jego miejscu, w Stone Town, znajduje się kompleks upamiętniający ofiary.

15. Na wyspie Rubondo przeprowadzono tajny eksperyment ze zwierzętami

Podróżnicy odwiedzający Tanzanię mogą stać się częścią ukrytego eksperymentu w dżungli, którego początki sięgają Berlina z czasów II wojny światowej. Niemiecki profesor i weterynarz Wehrmachtu, Bernhard Grzimek, uciekł ze stolicy Niemiec do świeżo wyzwolonego Frankfurtu nad Menem. Tam najpierw został dyrektorem zoo, a później stanął na czele Frankfurt Zoological Society.

W 1966 roku Grzimek postanowił uratować szympansy schwytane na wolności w Afryce i skazane na powolną śmierć w europejskich ogrodach zoologicznych oraz cyrkach. Chciał przywrócić je do rodzimego środowiska – tym razem na bezludną wyspę Rubondo na Jeziorze Wiktorii.

Eksperyment, nazwany „Arką Noego”, był ryzykowny i wyjątkowy, ponieważ naczelne nie były przystosowane do życia na wolności. Mimo to nauczyły się znajdować pożywienie, budować gniazda, wychowywać młode i z czasem stworzyły typową społeczność szympansów. Później na wyspę sprowadzono także inne zwierzęta, w tym żyrafy, słonie i antylopy.

Życie w chronionym rezerwacie, odizolowanym od lądu, jest dla zwierząt bezpieczne. Potomkowie szympansów uratowanych z Europy dorastali jednak bez kontaktu z ludźmi, co utrudnia naukowcom obserwowanie ich w naturalnym środowisku.

Aby temu zaradzić, w 2015 roku Tanzania National Parks Authority uruchomiła Rubondo Island Chimpanzee Habituation Experience, dając odwiedzającym możliwość pełnienia roli ambasadorów ludzkości. Celem projektu jest to, by podróżnicy poznawali Rubondo i jego mieszkańców, a dzika przyroda wyspy stopniowo oswajała się z obecnością gości. Choć z biegiem lat projekt zwiększył liczbę udanych obserwacji podczas safari, spotkanie płochliwych szympansów wciąż nie jest pewne. Niezależnie od tego, czy goście zobaczą wielkie małpy człekokształtne, ich obecność w dżungli nie pozostanie niezauważona i pokaże szympansom, że ludzie nie stanowią dla nich zagrożenia.

Chcesz dowiedzieć się więcej o wyprawach w Tanzanii?

Skontaktuj się z naszym zespołem. Znamy najważniejsze miejsca w całej Tanzanii. Nasi konsultanci wypraw, pracujący u podnóża Kilimandżaro, chętnie podpowiedzą i pomogą zaplanować podróż dopasowaną do Ciebie.

Zobacz więcej ciekawych artykułów